Yalın Üretimde 7 Temel İsraf

TPM (Toyota Production System)’ de yalın üretimin olmazsa olmazı “Muda” kavramıdır. Muda, Japonca bir kelimedir ve israfı ortaya çıkaran verimsiz faaliyetleri kapsar. İsraf, ürüne doğrudan değer katmayan veya ürünün dönüşüne katkıda bulunmayan yani katma değeri olmayan her şeydir. Amaçlanan, bu israfları ortadan kaldırarak en az maliyetle en kaliteli ürünleri üretmektedir. Verimli bir işletmede girdiden çıktıya kadar olan bütün süreçler tanımlanmalı ve değer akışları netleştirilerek Muda’ları ortadan kaldırmaya odaklanılmalıdır. Bu süreç iyileştirmenin başlangıcıdır.

Yalın üretim kapsamında Toyota üretim sisteminin kurucularından Taiichi OHNO israfı 7 temel ana başlıkta toplanmıştır. Bunlar,

  • Hatalı üretim: Hatalı ürün üretme veya ürünün tamiri israf kabul edilir. Ortaya çıkan hatalı ürün ya hurda edilecektir ya da rework yapılarak uygun hale getirilmeye çalışılacaktır. Bu ikisi de üretim verimliliğinin düşmesi ve maliyetin artması anlamına gelir.
  • Fazla üretim: Gereğinden fazla üretilmesi veya erken üretilmesi israf kabul edilir. Stok maliyetini arttırır, oluşabilecek hatalı üretimin fark edilmesini zorlaştırır.
  • Fazla stok: Olması gerekenden fazla tutulan her şey israf kabul edilir. Ürün maliyetine fabrikanın katlanmış olmasına rağmen, hak edişinin hemen temin edilememesi anlamına gelir. Yani müşteri hiçbir zaman stok için ödeme yapmaz. Ayrıca stokların belirli bir alanı kaplaması, üretilen malın beklerken değer kaybına uğraması gibi birçok olumsuz nedenle karşılaşılması mümkündür.
  • Bekleme: Makinenin işlemini bitirmesini beklemek, tamir için beklemek ya da malzeme beklemek israf kabul edilir. Üretim süresini uzatır ve verimliliği düşmesine neden olur.
  • Gereksiz işler: Katma değer yaratmayan, müşteri beklentisi dışında oluşan iş adımları israf kabul edilir. Bu tür işler ortadan kaldırılarak, yalın bir süreç oluşturulmalıdır.
  • Gereksiz Taşıma: Gereksiz taşınan her şey israftır. Genellikle üretim layoutlarının bu bilinçle oluşturulamaması gereksiz taşımanın ortaya çıkmasındaki en büyük sebeptir. Bunun sonucunda fazla iş yükü kullanılır, üretim zamanı artar, ürüne zarar verilebilir ve taşıma maliyeti oluşur.
  • Gereksiz hareketler: İyi organize edilmemiş iş ortamı nedeniyle oluşan gereksiz hareketler israf kabul edilir.

Buna ek olarak, son dönemlerde yapılan yalın üretim çalışmalarında sık sık karşımıza çıkan yeni bir Muda türü vardır. “Çalışanların yaratıcılığını ve verimliliğini kullanamamak“ günümüzde engellenmesi hedeflenen israflardandır.

Çalışanların öncelikle insan olduğunu unutmamak gerekir. Her bir çalışan kendi şirketi için katma değer oluşturur. Bunu göz önünde bulunduran şirketler gelişmek için, çalışanlarına, yetkinlik, nitelik ve tecrübe arttırıcı yatırımlar yapmalıdırlar. Toyota’nın 5 Ana Misyonundan ikisi İnsan Kaynağı ve Çalışan Güvenliği üzerinedir. Bazı Japon firmalarında insanın önemini belirtmek için, “JINZAI” (Insan Kaynağı) kelimesinde kaynak anlamına gelen “ZAI” karakterini, yine aynı şekilde okunan fakat hazine anlamına gelen karakterle yazarak “İnsanın o firma için bir hazine olduğu” mesajı bütün çalışanlarına verir.

Peki nedir bu israfın nedenleri,

  • Yerleşim planı
  • Ayar ve tamir sürelerinin uzunluğu
  • Süreçlerin yetersizliği
  • Bakım faaliyetlerinin etkin olmaması
  • İş yapma biçimlerinin yetersizliği/kötülüğü
  • Eğitimlerin yetersizliği
  • Organizasyonel bozukluklar
  • Geleneksel yönetim biçimleri
  • Performans ölçümlerinin yanlışlığı/yetersizliği
  • Planlama yetersizliği
  • Hammadde kalitesinin yetersizliği
  • Tedarikçiler ile olan ilişkilerin kötülüğü
  • Müşteri şikayetlerinin etkin değerlendirilmemesi

 

Bu israfları ortadan kaldırmak için pek çok yöntem uygulanmaktadır. Kök neden analizi, 6 sigma uygulamaları, değer akış şemaları, JIT (Just in Time) anlayışı bunlardan sadece birkaçıdır.

 

Özetle, her bir Muda’nın kök sebebi araştırılarak ortadan kaldırılması, yeni fırsatlar ve yeni tecrübeleri beraberinde getirerek, bir katma değer ile birlikte işletmeye yansıyacaktır.

Yazımı SMED ve Poka Yoke gibi metotların yaratıcısı olan yalın üretim uzmanı Shigeo Shingo’nun bir sözü ile bitirmek istiyorum.

“En tehlikeli israf fark etmediğimiz israftır.”

Facebook Sayfamizdan Bizleri Takip Edebilirsiniz