Yalın Üretim Araçları: Jidoka

Yalın üretim tekniklerinden olan jidoka Türkçe’de otonomasyon olarak geçmekte olup; üretim hattında oluşabilecek normal dışı durumlarda, oluşturulacak sistemle makine ve makineyi kullanan operatörler tarafından sistemin anında durdurulmasını sağlayan uygulamadır. Yalın Üretim Araçları: Jidoka

Üretim sistemin de uyguladığı bir çok farklı teknikle yalın üretimin en iyi uygulandığını düşündüğüm Toyota Grubunun kurucusu Sakichi Toyoda tarafında 1900 lü yıllarda bir dokuma tezgahında ip koptuğu anda üretimin sisteminin durdurulması ve sorunun giderilmesiyle ortaya çıkmıştır. Aslında Toyota Üretim Sistemlerinde “kalite, sürecin sonunda incelemek yerine bir süreç içine inşa etmekle ilgilidir”  anlayışı vardır. Bu yüzden çalışan her birey üretim esnasında bir hata gördüğünde üretimi durdurma yetkisine sahiptir. Bu yetki diğer şirketler tarafından çalışanlarına verilmez çünkü üretim bandında en küçük bir hatada üretimin durdurulmasının üretimde aksaklığa yol açacarak maliyeti artıracağını düşünmektedirler. Aslında kısa dönem için maliyetli bir durum olarak görülse de üretim esnasında hataların belirlenip düzeltilmesi uzun dönemde çok karlı bir iştir.

Jidoka İlkeleri

  • Üretim bandında hatayı bulun.
  • Üretimi durdurun.
  • Sorunu çözün.
  • Soruna neden olan ana nedeni araştırın ve düzeltin.

Jidoka ile Problemin Çözümü

Jidoka ile üretim bandında oluşabilecek hataların yine üretim esnasında düzeltilmesi gerekir. Örneğin, bitmiş bir ürünün incelenmesi için bir üretim hattının sonuna kadar beklemek yerine, hatalı bir üründe bulunan iş miktarını azaltmak için işlemin ilk adımlarında Jidoka kullanılır. Üretim bantlarında üretilen işi teftiş eden bir işçi, bir sorun ile karşılaştığında hattın durdurulması için emir verilir. Bu tespit Jidoka’daki ilk adımdır. Aynı kusur tespit işlemini gerçekleştiren bir makine, Jidoka sistemine örnektir.

Hat durduktan sonra, problemleri düzeltmek için görevlendirilen bir amir veya kişi, işçinin veya makinenin keşfettiği soruna derhal dikkat verir. Jidoka’yı tamamlamak için keşfedilen sorun düzeltilir ve üretim bandında aynı hatayı tekrarlamamak için sorunun ana nedeni araştırılıp düzeltilir. Bu sorun düzeltilirken poka yoke, andon vb gibi başka yalın üretim araçları kullanılabilir.