Bir önceki yazımda Malzeme İhtiyaç Planlamasının ne olduğundan ve sürecinden bahsetmiştim. Bu yazımda da Malzeme İhtiyaç Planlamasının uygulamasındaki zorluklardan bahsedeceğim. Malzeme İhtiyaç Planlamasını uygularken çeşitli zorluklarla karşılaşabiliyoruz. Bu engebeli yolun sonunda düzlüğe çıkmak istiyorsak uygun çözümler elde etmeli ve dikkatli adımlar atmalıyız. Şimdi bu adımları atabilmek için neler yapmalıyız bir bakalım.

Ülkemizde malzeme ihtiyaç planlama sisteminin yaygın olarak kullanılmadığı bilinmektedir. Ancak bazı büyük işletmelerin, kendi sistemlerinde, kendi malzeme ihtiyaç planlama programlarını yazıp uyguladıkları bilinmektedir. Tabi ki bu sistemi uygularken çeşitli sorunlar ortaya çıkmaktadır. Bu uygulamada ki sorunların tam olarak çözüme ulaşamadığı söylenmektedir.

Çözüme ulaşma yolunda atacağımız adımlarda bir o kadar önemlidir. Öncelikle sorunları azaltabilmek için MRP’nin hangi ortamlarda daha verimli olduğunu bilmemiz gerektiğini düşünüyorum. Bir bitkiyi düşünün uygun ortam, gerekli koşullar sağlanmazsa büyüme olasılığı yok gibi. Acaba bitki güneş mi görmüyor yoksa aydınlık mı, suyunu az veya çok mu verdiniz ortamın havalandırması sanal bir havalandırmamı nem oranı nedir en önemlisi de siz ofisinizden veya evinizden çıktıktan sonra bitkinin bulunduğu ortam nasıl? Bu koşullara dikkat edildikten sonra bitkinizin büyümemesi için hiç bir sebep yoktur. İşte bir MRP’nin de ne tür üretim ortamlarında daha başarılı sonuçlar oluşturduğunu ve hangi sistemler için önerildiğini bilmeliyiz. MRP’nin uygun olduğu üretim ortamlarına şöyle bir bakalım;

Son ürün karmaşık bir yapıya sahip ve birçok parçadan oluşuyorsa,

Ürüne olan talep dönem başında biliniyorsa,

Son ürünün maliyeti yüksekse,

Parçaların talebi son ürünün talebine bağımlıysa,

Temin süreleri uzunsa.

Evet gördüğünüz gibi MRP uygulanmaya karar verilmeden önce üretim ortamında bu durumların gözden geçirilmesi olmazsa olmazdır. Sonuçta yeni bir sistem kuruyorsunuz bunun da bir maliyeti oluyor, uygun olmayan koşullarda bu sistem devreye girdiğinde yarardan çok zarar oluşması muhtemeldir. Ayrıntılı bir değerlendirmeyle sistemin işletme için uygunluğunun saptanması gerekmektedir. Ortam uygun dedik ve sistemi uygulamaya karar verdik diyelim. Tabi ki bitmiyor ve bu sırada karşılaşacağımız sorunlar çözülmek için bizi bekliyor. Aslında en büyük sorunumuzun hayali gibi görünen bir sistemin fiziksel bir bütünlüğe uyarlanmasından kaynaklanmaktadır. Bu bütünlüğü uyarlamak için MRP sisteminin tasarımında temel olan bölümlerden araştırma geliştirme, satın alma, muhasebe, üretim planlama ve genel müdürlük devreye girmektedir. Bu birimler arasındaki koordinasyon ve bilgi akışı ne kadar iyi olursa zorluklar o derecede azalacaktır. Bir de veri toplama konusuna fazlasıyla önem vermeliyiz. Bir önceki yazımda MRP’nin girdi ve çıktılarından bahsetmiştim. Bunlarla ilgili verilerin sağlıklı olmasıyla da ortaya çıkabilecek sorunları azaltabileceğiz.

Şimdi eldeki verilerle ile oluşabilecek sorunlara göz atalım;

Bugün birçok işletmede, ürün ağaçları, lisans anlaşmalarıyla alınmamış, dolayısıyla ürün ağaçları hazırlanmamıştır. Hazırlanan ürün ağaçlarında ise yapılan değişiklikler zamanında ağaca işlenmezse yanlış ürünler ortaya çıkarmaktadır. Belirlenen ürünün tasarımında sık sık değişiklikler olması da zora sokmaktadır. Ayrıca kodlama sistemindeki karmaşıklık da parça, malzeme ve alt montaj gibi birimlerde tanımlama konusunda zorluklar ortaya çıkarmaktadır.

Ana üretim planının yeterli ayrıntıda hazırlanmaması, bazı durumlarda temin sürelerinin planlama döneminden daha uzun olması gibi durumlar yine sorunlara neden olacaktır. Envanter birimleri sınıflandırılmamış, eksik veya hiç yok durumda olduğunda yine sıkıntılar oluşacaktır. Maliyet en büyük etkendir aslında hayatın her alanında. İşte yetersiz bir muhasebe sistemi etken bir şekilde çalışmaz ve envanter taşıma maliyetleri doğrulukla hesaplanamaz.

Şimdide teknik sorunlara bakalım;

MRP sisteminin uygulanmasındaki zorluklardan bir kısmı da teknik problemlere dayanır. Bunlar genellikle, bilgisayar kullanımı, dosyalama sistemleri, üretim bilişim ve güncelleme sistemlerinin varlığı, bellek kısıtlan ve benzeri sorunlardır.

MRP sisteminin uygulama aşamasında gerekli önlemler (Örgütsel destek, personelin eğitimi vb.) alınmazsa başarı sağlanamaz.

MRP sistemi için bağımlı talep elemanlarının ve baba-oğul ilişkilerinin kesin ve doğru bir şekilde belirlenmesi şarttır.

MRP sisteminin için tüm birimlerin bir araya gelerek vizyon ve misyonlarını kesin bir şekilde belirlemeleri ve bunu ortak bir paydada karara sunmaları gerekmektedir.

MRP sisteminin ilk kuruluş aşamasından sonra, kullanılan verilerin sürekli güncellenerek sistemin canlı tutulması şarttır. MRP ile yapılan iyileştirmeler belirli bir dönem içinde rapor edilerek sisteme yaşam destek ünitesi oluşturulmalıdır.

Malzeme İhtiyaç Planlama sistemimizin sağlam olması ve uygulamada zorlukları azaltmak için elimden geldiğince bilgiler vermeye çalıştım. Umarım sizlerde beğenirsiniz. Eğitimlerimize kaldığımız yerden devam edeceğiz.

Facebook Sayfamizdan Bizleri Takip Edebilirsiniz
İlknur Hazal Kızılboğa

Kırıkkale Üniversitesi – Endüstri Mühendisliği