Merhabalar, üretim çizelgeleme yazı dizisinde sizlere kendi tecrübelerim ve kaynaklarım yardımıyla üretim çizelgelemenin işleyişi ve faydalarından bahsetmeye çalışacağım, iyi okumalar.

Öncelikle çizelgelemenin ne olduğunu nerde kullanılıp ne işe yaradığını bilmeliyiz. Bunun için ilk olarak tanımlarla başladım. İlerleyen zamanlarda uygulamalı örneklerle desteklenmiş yazılarla birlikte olacağız, iyi okumalar.

Bir tesiste üretim planının doğru ve optimum fayda sağlayacak şekilde yapılabilmesi için planlama yapılacak üretim tipinin tespit edilmesi ve bu üretim tipinin tesisin diğer bileşenleriyle (üretim hattı, sipariş tipleri, stok tipleri vb.)  uyum halinde işlediğinden emin olunması gerekir. Peki nedir bu üretim tipleri? Temel anlamda nitelendirilmiş iki tip üretim vardır bunlar, atölye tipi üretim ve seri üretim.

 

Atölye Tipi Üretim (Job-Shop)

Atölye tipi üretim, üretim sistemlerinin en eski ve en çok uygulananıdır. Bu üretim tipi, çok çeşitli üretim araç-gereçlerine ve ürün ağaçlarına sahip olmakla birlikte değişken tipte bir üretim hattına sahiptir. Genellikle siparişe göre üretim yapılan tesislerde tercih edilen atölye tipi üretimde çizelgeleme çalışması yapmak oldukça zor ve maliyetli bir iştir. Bu yüzden atölye tipi üretim yapan tesislerde çizelgeleme çalışması pek kullanılmaz.

Seri Üretim (Flow-Shop)

Seri üretim, atölye tipi üretimden sonra en çok kullanılan üretim biçimidir. Özellikle tek tip ya da çok az ürün çeşidi barındıran tesisler hem planlamayı kolaylaştırmak hem de net ve hızlı bir şekilde üretim yapmak için seri üretimi tercih ederler. Seri üretimde araç-gereçler akışa göre sıralanmış olduğu için üretim hızı yüksektir. Seri üretimin en büyük dezavantajı, araç-gereçlerden birinin arızalanması durumunda bütün hattın tıkanmasıdır fakat bunun önüne proses yedekleme yöntemi ile geçilmeye çalışılmıştır. Seri üretim, çizelgeleme ve diğer üretim planlama çalışmalarına elverişlidir bu yüzden seri tipi üretimi benimseyen tesislerde çizelgeleme çalışmalarıyla karşılaşmak  mümkündür.

 

Üretim tiplerinden sonra, çizelgelemenin aşamaları ve bu aşamaların ne anlama geldiğini açıklamaya çalışacağım.

Üretim çizelgeleme 4 aşamadan oluşur;

  • Rotalama
  • İş yükleme
  • İş sıralama
  • İş çizelgeleme

 

Yukarıda belirttiğim aşamaların çok çeşitli uygulamaları olmakla birlikte hepsi birbiriyle uyum içinde aynı zamanda tesisin yapısına da uygun biçimde planlanır. Bu aşamalara kısaca değinmeye çalışacağım.

 

Rotalama;

Üretilecek parçanın, hangi işlemden ne kadar sürede geçerek tamamlanacağını, geçeceği işlemleri üstlenen makinaların hazırlık ve işlem sürelerini hesaba katarak belirlemeye rotalama denir. Rotalama, çizelgelemenin ilk adımıdır.

 

İş Yükleme;

Tesiste yapılacak işin hangi makinada ve hangi kişi tarafından yapılacağını belirlemeye iş yükleme denir. İş yükleme, verimliliği ve kaliteli çalışma düzeyini arttırır aynı zamanda çizelgelemenin de temel yapı taşı olarak bilinir.

 

İş Sıralama;

Bir tesiste aynı makinada birbirinden farklı parçalar için yapılması gereken işlemler vardır. Yapılacak bu işlemlerin çakışmadan sıraya konmasına iş sıralama denir. İş sıralama atölye tipi üretimde yapılacak çizelgeleme çalışmasının temelini oluşturur.

 

 

İş Çizelgeleme;

İş çizelgeleme sanayi devriminden sonra ortaya çıkmış ilk başlarda bilinçsiz olarak yapılmış sonralarda teorik olarak genişletilmiş bir planlama çalışmasıdır.

İş çizelgeleme; üretilecek parçanın geçeceği işlemlerin, ne zaman başlayacağını ve ne zaman biteceğini, hangi kişiler tarafından hangi makinalarda hangi sırayla yapılacağını belirleme işlemine denir. Bir üretimin tam anlamıyla verimli çıktı oluşturabilmesi için çizelgeleme çalışması ile yapılandırılmış olması şarttır.

 

 

Soru ve görüşlerinizi merdogan@industryolog.com adresinden benimle paylaşabilirsiniz.

Bir sonraki yazımda görüşmek dileğiyle, bilimle kalın..