Toplam Üretken Bakım Eğitimleri 2 – Üretim Organizasyonlarında Genel Bakım Tipleri

Toplam üretken bakım konusuna girmeden önce üretim organizasyonlarındaki bakım tiplerinden bahsetmem gerek. Bu bakım tipleri; koruyucu, üretken, düzeltici, arıza ve önleyici bakımdır. Genel bakım yaklaşımları arasında toplam üretken bakım en gelişmişidir.

 

  1. Koruyucu Bakım

1950 li yıllarda bir takım Japon mühendisler tarafından ortaya atılmış ve uygulanmıştır. Ekipmanda arıza oluşmadan periyodik biçimde bakım yapılması ve eğer gereken herhangi bir müdahale varsa (örneğin, dişli kırığı tespit edilip yeni takım ile değiştirilmesi) yapılmasıdır. En önemli avantajı, beklenmeyen durumlarda ve zamanlarda gerçekleşecek arızaların sistem aksamasına sebep oluşunun azaltılmasıdır fakat buna karşılık en önemli dezavantajı ise artan muayene maliyetleri ve ömrünü tam doldurmadan değişen parça maliyetleridir.

        Amaç: Bakım planlamasını doğru teknikleri kullanarak doğru zamanda ve doğru personel ile birlikte en iyi şekilde gerçekleştirmektir.

 

  1. Üretken Bakım

60lı yıllarda koruyucu bakımın geliştirilmesi ve koruyucu bakıma bir alternatif olarak çıkmıştır. İhtiyaçların değişmesi ile birlikte ortaya çıkan üretken bakım, üretim sistemlerinin bakımlarını aynı zamanda buna bağlı olarak fabrika bakımlarını da en iyileyecek şekilde planlamayı amaçlayan profesyonel bir bakım yaklaşımıdır. Bir diğer amacı ise maliyet optimizasyonu yardımıyla karlılığı sağlamaktır. Bakımların en iyi şekilde yapılmasının yanında en ucuza yapılmasını da sağlar.

  1. Düzeltici Bakım

Düzeltici bakım arıza kayıtlarına paralel ilerleyen bir bakım türüdür. Ekipman sorumlusunun, ekipman başında bulunduğu zaman dilimi içerisinde gerçekleşen tüm arızaları, kontrolleri ve (varsa) bakımları bütün detayları ile kaydetmesi buna bağlı olarak da oluşan sorunlara çözüm ya da önlemler üretmesi de beklenir.

Genel olarak ifade etmek gerekirse, işleyen bir üretim sisteminin durmasına ya da kontrol edilebilir kalite standartları dışında ürün üretmesine sebep olacak herhangi arıza veya hatanın doğru tespiti sonucunda doğru müdahale ile ortadan kaldırılması çalışmalarıdır.

  1. Arıza Bakım

Bu bakım teçhizata arızdan ya da performansının düşmesinden sonra uygulanan bakım türüdür. Planlı ve plansız olarak ayrılır. Planlı bakım; bilinen ya da tespit edilen hataları sistem durduktan sonra (bu maliyete katlanılacak durumlarda geçerli) onarım gerçekleştirmektir. Plansız bakım ise zaten daha önceden fark edilmiş ve önlenmiş olması gereken arızaların onarımıdır, bu durum tüm sistemi riske sokar.

  1. Önleyici Bakım

Bakım türlerinden sistem için en önemlisi diyebiliriz. Önleyici bakım belli periyotlarla sistemde arıza çıkmasını beklemeden yapılan bakımdır. Temelde kendi içinde üç gruba ayrılmaktadır.

 

Periyodik Bakım

Sistem içerisindeki ekipmanların periyodik olarak bakım-onarım işlemi görmesidir. Bazı kaynaklarda “Sistematik Bakım” olarak da geçmektedir.

Kestirimci Bakım

Periyodik gözlem sonucu (özel aletlerle) tespit edilen ya da öngörülen hataların bakımıdır. Daha az arıza duruşu ve buna bağlı olarak arıza-bakım maliyetlerinin azalmasına yardımcı olan bir bakım tipidir. Bazı kaynaklarda “Şartlara Bağlı Bakım” olarak da geçmektedir.

Revizyon

Bir imalat tesisinin periyodik olarak ve olabilecek en kapsamlı biçimde bakımıdır. Genel bakım olarak da geçmektedir ve sistemin çalışma performansını her an en yüksek seviyede tutmayı amaçlamaktadır.

 

Üretim sistemlerinde kullanılan en temel bakım tiplerinden bahsetim, bir sonraki yazımda TPM kayıplarına giriş yapmayı planlıyorum.

Soru ve görüşleriniz için bana merdogan@industryolog.com adresinden ulaşabilirsiniz, bilimle kalın.