Tedarik Zinciri Eğitimleri 9 – Standart Depo Turu Depo Elemanları 1

Tedarik zincirinin dolaylı lojistiğin direkt alt konularından biri olan depoların fiziksel olarak içerisinde yer alan araçları sizlerle birlikte öğreneceğiz. Standart bir depoda neler olur neler biter nasıl bir yatırım ihtiyacı var sorularına cevap ararken sizi akülü transpaletime binmeye davet ediyorum. Tüm emniyet önlemlerimizi ve iş güvenliği eğitimlerimizi aldığımıza göre depomuzun içinde dolaşmaya başlayabiliriz. Şimdiden keyifli okumalar dilerim.

Lojistik konularının önemli bir kısmını teşkil eden olgu depolamadır. Ülkemizin jeopolitik konumunu biliyoruz. Asya – Avrupa köprüsü, Afrika’nın yanı başında… Bunları ilk öğretimden beri duyuyor ve biliyoruz. Bu kadar önemli bir jeopolitik konuma sahip bu topraklarda maalesef ki lojistik yatırımlar çok zayıf durumda. Milli ekonomimize önemli katkı yapabileceğimiz ve çok fazla geliştirebileceğimiz alanların başlarında geliyor lojistik kavramı. Bir umut lojistiğin önemi gün geçtikçe hem kurumlarda hem ülkemizde yavaş yavaş anlaşılmaya başlanıyor. Umarım daha fazla değer vereceğiz.

Konuya girişi lojistik yatırımlardan başladım çünkü bugün anlatacağımız konu lojistiğin ana kolonlarından biri olan depolardır. Ve yine konumuz standart depoların sahip olacağı depo araçlarıdır. Bir depoda neler olmalı sorusuna birlikte cevap arayalım.

Öncelik benim şahsi görüşüm bir depoda ilk akla gelmesi gereken el terminalidir. Yazılım nasıl uykumuzun bile içerisine girdiyse nasıl attığınız adımdan yediğiniz yemeğin içine girdiyse depoların içine de girdi. Devir kağıt devri değil. Devir otomatikleşmiş sistemlerin, kağıtsız işlemlerin devridir. El terminali de bu otomatikleşmenin önemli bir parçasıdır. Ve yine el terminalleri sayesinde kağıt kullanımın önüne çok rahatça geçebiliyorsunuz. El terminalleri depo içerisinde kullanılan yönetim yazılımlarının önemli bir parçasıdır. El terminali fiyatları 500 Tl’den başlıyor 7.000 Tl’lere kadar çıkabiliyor. Ortalama bir el terminali için 4.000 – 5.000 Tl diye biliriz.

Aslında depo dendiği zaman ilk akla gelmesi gereken şey raftır. Ama yazılımın önemine vurgu yapabilmek adına el terminali ile başlamayı tercih ettim. Gelelim raf sistemlerine o zaman. Çok çeşitli raf sistemleri mevcuttur. Depolarda en çok kullanılanlardan biri ile devam edelim. Çok katlı raf sistemleri (Mezzanine) sizlere tavan yüksekliğinizin izin verdiği boyutta depolama yapmanıza olanak sağlayan bildiğimiz standart katlı raf sistemleridir. Dinamik raf sistemleri ise (bunlar kayar sistemlerdir); eğimli, makaralı çerçevelere sahip raflar malzemelerin en ideal şekilde giriş ve çıkışını sağlar. Bir uçtan yerleştirilen ürün rafın diğer ucundan çıkana kadar yer çekimi aracılığıyla hareket eder. Bu yöntem ürünlerin mükemmel bir biçimde rotasyona tabi olmasını sağlar, değiştirme alanlarındaki karışıklığı önler ve sipariş hazırlama işlemlerinin hızını artırır.

Yine raf sistemlerinden devam etmek gerekirse bir diğer raf sistemimizin adı; içine girilebilir sistemdir (Drive – in / Drive Trought). Ürün çeşidi az olan ve yüksek stok yapılması gereken depolarda kullanılan çalışma sistemidir. ilk giren son çıkar filo (depoya ilk giren ürün ondan daha sonra giren ürüne göre daha geç depodan çıkar) ve ilk giren ilk çıkar fifo (depoya ilk giren ürün ondan daha sonra giren ürüne göre daha erken depodan çıkan) ile ürünler stoklanır. İçine girilebilir depo raf sistemine forkliftle istif yapılabilir. Aynı ebata sahip paletler koridor boyunca kullanılan özel palet saçları üzerine sondan başa doğru yükleme işlemi yapılır. Böylece deponun maksimum alan kullanımı sağlanır.

Raf sistemleri için bir fiyat söylememiz mümkün değil. Raf sistemleri için fiyatlandırma çalışmaları proje bazlıdır.

Raf sistemlerini geçip yola devam ediyoruz. Şu anda sağ tarafımızda transpaletleri görebilirsiniz. Palet taşıma için kullanılan transpaletler ,çatalları sayesinde bir kol yardımı ile taşıma işlemi yapılan araçlardır. Transpaletlerin kontrol mekanizması elektrikli ve hidrolik olmaktadır.Çatallar yüklerin altına girerek taşınması sağlarlar.Depo içerisinde kullanımı kolay ve fazla yer kalmadığından depolama alanlarında ve birçok alanda tercih edilmektedir. Transpalet fiyatları 500 TL’den başlayıp 3.000 TL’ye kadar uzanmaktadır. Ortalama 1.000 TL diyebiliriz.

Transpaletten bahsetmişken paletten de bahsetmemiz gerekiyor elbette. Palet, taşıma ve depolama esnasına ürünlerin zarar görmesini engellemek ve taşıma ve yer değiştirmeleri kolaylaştırmak amacıyla, ürünlerin altına konan ahşap, plastik veya metalik bir araçtır. En çok tercih edilen paletler geri onarılabilmesi ve maliyetinden dolayı ahşap paletlerdir. Paletler standartına göre ayrılmaktadır. Bunlardan en çok bilinenleri euro ve iso palettir. Palet fiyatları için net bir bilgim yok ancak araştırmalarım 2 TL’ye bile palet olduğu yöndedir. Zaten ikinci el paletler çok daha fazla tercih edilmektedir. Bir palet için ortalama 5 TL diyebiliriz.

Şu anda konuyu bölüp bir bilgilendirme yapma isteği duydum. Bu hatırlatmanın ardından yolumuza forklift ile devam edelim isterseniz.

Forklift için; önünde iki uzun demirle paletli yükleri kaldırmaya ve taşımaya yarayan iş makinesi tanımını yapmak yanlış olmaz. Sanayiden limanlara kadar çok geniş bir kullanım olan forkliftler depolarımız için de temel taşlardandır. Mesleğim gereği çok fazla depo görme şansı buldum ve daha forkliftsiz depo görmedim. Forklift çeşitlerinden bahsetmeye kalksak başlı başına bir yazı çıkar ortaya. Biz en iyisi forklifti ilerleyen yazılarda istifleme araçları altında toparlayıp anlatalım. Forklift fiyatlarına gelince bu denli çeşitli bir ürünün ortalama fiyatını çıkarmak çok mümkün değil. Ama ortalama bir forklift çok da ucuz değil onu belirtebilirim.

Rampalar ise depolarda alan olarak bilinen elemanlardır. Depo rampaları depoya mal sokmak ve malı çıkarmak için kullanılan yerlerdir. Genelde yukarı doğru açılan büyük kapılardan oluşur. Rampalar üzerine çok fazla düşünülen yazılım sistemleri geliştirilen çeşitli algoritmalara sahip elemanlardır. Farklı tasarımlarda olabilir. Benim en çok gözlemlediğim rampa modelinde; tır rapmaya yanaşır ve rampadan bir demir parça tırın içine doğru uzanır. Bu sayede boşaltma ve yükleme işlemleri rahatlıkla yapılabilir. Tırın içine forklift dahi girebilir duruma gelir. Bu yüzdendir ki rampalar genelde yerden yüksektir. Bir depo tasarlanırken rampalar için fazlasıyla hesap kitap yapılmalıdır. Kaç rampa olacak, kaç tanesi yükleme kaç tanesi boşaltma rampası olacak, yerden ne kadar yüksek olacak, tır manevra mesafesi ne kadar olacak, önünde mal kabul ve çıkış işlemleri için ne kadar alan olacak gibi. Hele bir de işin için soğuk tedarik zinciri (dondurulmuş gıdaların depolanması ve yüklenmesini düşünebilirsiniz) giriyorsa rampa planlaması çok ama çok kritik bir hale geliyor.

Barkodlar ise yine bizlere yazılım kullanımın gerektirdiği elemanlardır. Ürünlerin kimlik bilgileri barkodlarda saklanır. Adı nedir gibi soruların cevabını alırız. Barkodlar da teknoloji ile birlikte gelişmekte ve çeşitlenmektedir.

Genel olarak depo elemanlarından bahsetmeye çalıştım. Bu yazının devamında yazacağım 2. yazı ile otomatik depo sistemleri konusunu ele alacağım. Yazımı bitirmeden önce bir depoda en önemli eleman insandır. Kalifiye depo personellerine ihtiyacımız var. Maalesef bu konuda ülkemiz yetersiz kalıyor. Depo elemanı ilanlarına baktığım zaman neredeyse hiç bir şart aranmıyor veya depo elemanlarına yeterli eğitim yatırımı yapılmıyor. Sisteminiz ne kadar düzgün olursa olsun araçlarınız ne kadar kaliteli olursa olsun sistemin en önemli çarkı insan yetersiz kalırsa çarklar bir süre bozulur ve dönmemeye başlar.

Yorum ve görüşlerinizi bekliyorum. Eğitim ile kalın.

Tedarik zinciri eğitimlerinin diğer yazılarına aşağıda ki linklerden ulaşabilirsiniz.

Tedarik Zinciri Eğitimleri 1 – Tedarik Zincirine Giriş

Tedarik Zinciri Eğitimleri 2 – Tedarik Zincirinin Tarihsel Yolculuğu

Tedarik Zinciri Eğitimleri 3 – Tedarik Zincirinin Temel Kavramları

Tedarik Zinciri Eğitimleri 4 – Tedarik Zincirinin İş Süreçleri 1

Tedarik Zinciri Eğitimleri 5 – Tedarik Zincirinin İş Süreçleri 2

Tedarik Zinciri Eğitimleri 6 – Tedarik Zincirinin Yapısal Boyutları

Tedarik Zinciri Eğitimleri 7 – Lojistik Kavramına Giriş

Tedarik Zinciri Yönetimi 8 – Lojistik Yönetiminin Tarihsel Gelişimi

 

Print Friendly, PDF & Email
Facebook Sayfamizdan Bizleri Takip Edebilirsiniz
Nevzad Ali Kılıç

2013 Kırıkkale Üniversitesi Endüstri Mühendisliği mezunuyum. Tedarik zinciri danışmanlığı, proje ve tedarik zinciri mühendisliği görevlerimin ardından şu an Flo Mağazacılık bünyesinde Lojistik ve Depo Yönetimi Süreç Geliştirme Uzmanı olarak görev almaktayım.