Tedarik Zinciri Eğitimleri 11 – E-ticaret Modelleri

Tedarik zinciri eğitimlerimizde konuları derinleştirirken son zamanlarda adını daha sık duymaya başladığım bir konu üzerine eğilmek istedim. Bu yazı aslında yazı bütünlüğümü bozacak olsa da bu konu hakkında yazma isteğime engel olamadım. Konumuz son yılların popüler ve geleceği parlak e-ticaretin modelleri. Gelin birlikte yakından bakalım bu modellere. Hazır isek başlıyoruz.

E-ticaret kavramı son yılların en popüler kavramlarından biridir. Durdurulamaz ve tahmin edilemez bir büyüme eğilimine sahip bu kavram çok büyük yatırımlara söz konusu olmaktadır. Amazonun başını çektiği bir grup var ki resmen endüstri 4.0’nın temelini attılar. Her geçen gün artan talep daha büyük daha çok ürüne sahip e-ticaret sitelerine sebep oldu. Daha büyük ve daha çok ürüne sahip e-ticaret için daha büyük depolara ihtiyaç duyulmaktadır. Daha büyük depolar daha karmaşık yönetimlere sebep olmaktadır. E-ticaret depolarını daha sonra inceleyeceğiz. Bugün ki konu e-ticaret modellerini incelemek olacak. Birazdan bahsedeceğimiz bu modellerden en az birini bir e-ticaret sitesi kullanmak zorundadır. Bu modellere artık geçiş yapabiliriz.

Not: Başlamadan önce modeller için ingilizce baş harfleri kullanacağız ve araya to anlamına gelen 2 ifadesini yerleştireceğiz. Burada anlatmak istediğimiz ilk harften ikinci harfe doğru hareket vardır.

B2B (Business to Business): Türkçe olarak ifade etmek gerekirse bir işletmeden bir işletmeye yapılan ticari faaliyetlerdir demek çok yanlış olmayacaktır. Bu modelde satış son kullanıcıya olmamaktadır. Toptancı örneğini çok rahatça kullanabiliriz. Bu model ülkemizde en popüler olan model olsa da son zamanlarda birincilik bayrağını biraz sonra anlatacağımız b2c modeline bırakmaktadır. Bu model için çok kullanışlı web siteleri mevcut. Bu web siteleri satıcı ile alıcıyı bir araya getiriyor. Hatta alıcılar için arama seçenekleri sunuyor.

B2C (Business to Consumer): Yine Türkçe karşılığı ile başlamak gerekirse bir işletmeden son tüketiciye yapılan ticari faaliyetler ifadesini rahatlıkla kullanabiliriz. İnternet üzerinden şahsi alışverişleriniz tam olarak bu modele uymaktadır. Model dünya genelinde en popüler olan modeldir. Amerika’nın Boston şehrinde bulunan bir firmadan çok rahatça bir kitap satın alabilirsiniz. Eğer siz bu kitabı alabiliyorsanız firmanın b2c modeli ile çalışmasından kaynaklıdır. En güzel örnekleri tabi ki amazon ve alibabadır. Olaya sevkiyat gözlükleri ile bakmak gerekir ise kargo firmaları bu b2c modellerini taşımaya çok güzel örnek olacaktır.

Bir örnek üzerinden bu iki modeli değerlendirebiliriz. Perakende üzerine faaliyet gösteren bir X firmasını ele alalım. Bu X firması 500’den fazla mağazaya ve bir e-ticaret sitesine sahip. Firma taşımacılık yönetimini 3 pl (3. parti lojistik) olarak yürütme kararı alıyor. Yani taşıma faaliyetlerini kendi bünyesinde yapmayacak ve dış kaynak kullanarak bu süreci yürütecektir. Taşıma için firma seçiminde taşıma firmalarıyla görüşen X firması taşımanın 2 model üzerine kurulu olacağını söylüyor. B2b ve tabiki b2c modelleri. Deposundan mağazalarına satmak üzere taşıtmak istediği ayakkabılar için b2b modelini buraya koyabiliriz. B2b için son tüketiciye değilde iki işletme arasında olan ticari modellerdir. Burada atladığımız bir nokta vardı illa iki farklı işletme olması gerekmiyor. Aynı işletme içerisinde olan faaliyetlerde b2b modeline dahildir. E-ticaret üzerinden gerçekleştireceği satışların taşınması için de b2c modelini örnek verebiliriz. Yani olayı sadece e-ticarete indirgemeye gerek yok. Taşıma faaliyetleri içinde bu modellerden çok rahatça bahsedebiliriz.

C2B (Consumer to Business): Türkçe karşılığını tüketiciden işletmeye doğru olarak verebiliriz. Tüketicilerin, diğer tüketiciler yerine işletmelere ürün veya hizmet satmasını temel alan bir modüldür. Bu iş modeli daha çok serbest çalışanlar tarafından kullanılıyor. Örneğin Freelancer.com, bu anlamda en bilinen C2B iş modelleri arasında yer alıyor.

C2C (Consumer to Consumer): İki tüketici arasında gerçekleştirilen faaliyetlere bu model ismini kullanabiliriz. Son zamanlarda çok popüler olan bir modeldir kendileri. Aklıma gelen ilk örnek Letgo’dur. Bir tüketicinin uygulama üzerinden satışa koyduğu ürünü başka bir tüketici satın almaktadır. Arada herhangi bir ticari işletme bulunmamaktadır. Bu iş modeli gelecekte avm’lerin yerini alabilir mi? Bu çok olasıdır.

M2M (Machine to Machine): Geldik beni en çok heyecanlarından kısma. Makineden makineye yapılan ticari faaliyetler. Gelecek bu başlık altında yatıyor. Endüstri 4.0 bu başlığın içerisinde yer alıyor. Endüstri 4.0 bu modelin üzerine kuruluyor ve şekilleniyor.

2032’nin soğuk ve karlı bir Ocak Ayı. Saat gece 02:41. Gece vardiyasında üretimde görevli bir makine bakıyor üretim hattında yarı mamul bitmiş. Gidiyor stoklara bakıyor orada da hedef üretim için yeterli ürün yok. Hemen işletmenin tedarikçisindeki kankası robota uyarı veriyor. Robot birden uyanıyor bakıyor kankasının ona ihtiyacı var. Üretim emirlerini o anda oluşturuyor. Şu anda saatin hiç bir önemi yok. Hızlıca depoya bir emir gönderiyor. Gerekli malzemeler toparlanıp üretim hattına sokuluyor. Bu sırada gidiyor dronları çağırıyor. Dronelar üretimde ki yarı mamul bittikçe taşımaya başlıyor. Ve ana işletme üretimini hiç durdurmadan yoluna bu sayede devam edebiliyor. Bu örneği e-ticaret modeli olarak veremeyiz aslında. Bu noktada biraz konu dışına çıkıp yazımla çelişmiş olsam da makine makine arası iletişimi biraz kafada canlandırmak istedim. Bir sonra ki örneğim m2m’nin e-ticaret özelinde örneği olacaktır.

E-ticaret gözlüğü ile örnek verecek ise akıllı buzdolabı ile sanal marketler arasında ki faaliyeti gösterebiliriz. Bu model şu anda net kullanıyor mu bilmiyorum ama çok yakın gelecekte herkesin evinde kullanılacaktır buna gerçekten çok eminim. Buzdolabınızda sütünüz azaldığı zaman buzdolabı sanal market üzerinden siparişi verecek hatta ödemeyi gerçekleştirecek. Drone ürününüzü getirecek siz sadece yeni ürününüzü buzdolabınıza yerleştireceksiniz. Bu örneği çoğaltabiliriz.

Kısaca modellere ve örneklerine değinerek yakın zamanda fazlasıyla duyacağımız terimlere göz atmış olduk. Bu modelleri sadece e-ticaret ile sınırlandırmak şahsi görüşüm yanlış olacaktır. Özellikle lojistik ve pazarlama faaliyetlerinde de bu terimleri çok rahatça kullanabiliriz. E-ticaret modeli olarak lanse edilmesinin sebebi bu modellerin büyüyen ve yönetimi zorlaşan e-ticaret faaliyetleri ile ortaya çıkmasıdır. Bilgiyle kalın!

Tedarik zinciri eğitimlerinin diğer yazılarına aşağıdaki linklerden ulaşabilirsiniz.

Tedarik Zinciri Eğitimleri 1 – Tedarik Zincirine Giriş

Tedarik Zinciri Eğitimleri 2 – Tedarik Zincirinin Tarihsel Yolculuğu

Tedarik Zinciri Eğitimleri 3 – Tedarik Zincirinin Temel Kavramları

Tedarik Zinciri Eğitimleri 4 – Tedarik Zincirinin İş Süreçleri 1

Tedarik Zinciri Eğitimleri 5 – Tedarik Zincirinin İş Süreçleri 2

Tedarik Zinciri Eğitimleri 6 – Tedarik Zincirinin Yapısal Boyutları

Tedarik Zinciri Eğitimleri 7 – Lojistik Kavramına Giriş

Tedarik Zinciri Yönetimi 8 – Lojistik Yönetiminin Tarihsel Gelişimi

Tedarik Zinciri Eğitimleri 9 – Standart Depo Turu Depo Elemanları 1

Tedarik Zinciri Eğitimleri 10 – AS/RS Depolara Giriş

Facebook Sayfamizdan Bizleri Takip Edebilirsiniz
Nevzad Ali Kılıç

2013 Kırıkkale Üniversitesi Endüstri Mühendisliği mezunuyum. Tedarik zinciri danışmanlığı, proje ve tedarik zinciri mühendisliği görevlerimin ardından şu an Flo Mağazacılık bünyesinde Lojistik ve Depo Yönetimi Süreç Geliştirme Uzmanı olarak görev almaktayım.