Risk Analizi Eğitimleri 5 – Kalitatif Metodlar: HAZOP

Merhabalar;

Bu yazımda Tehlike ve İşletilebilme Çalışması Analizi (HAZOP) ile kalitatif metodlara devam ediyoruz. Keyifli okumalar.

3-Tehlike ve İşletilebilme Çalışması Analizi (HAZOP)

Kimya endüstrisi tarafından, bu sanayinin özel tehlike potansiyelleri dikkate alınarak geliştirilmiştir.

Belirli anahtar ve kılavuz kelimeler kullanarak yapılan sistemli bir beyin fırtınası çalışmasıdır. Çalışmaya katılanlara, belli bir yapıda sorular sorulup, bu olayların olması veya olmaması halinde ne gibi sonuçların ortaya çıkacağı sorulur.Bu beyin fırtınalarının birincil avantajı yaratıcılığı teşvik etmesi ve fikirler üretmesidir. Bu yaratıcılık ekibin etkileşimi ve geçmişte edindikleri farklı farklı tecrübeler sonucu oluşur. Dolasıyla süreç, tüm ekip üyelerinin katılımını gerektirir ve ekip üyeleri fikirlerini önerme noktasında birbirlerini eleştirmekten kaçınmalıdır.

  • Proses denetimine yardımcı olmak maksadıyla, tehlikeli sapmaları normal değerlerle karşılaştırmak maksadıyla anahtar kelimeler kullanılır; bu grup “Fazla “, “Az”, “Hiç” vb. gibi kelimeleri içerir.Bu anahtar kelimeler basınç, sıcaklık, akış vb. gibi parametrelerin (kılavuz kelimeler) durumlarını nitelemek için kullanılır.
  • Her bir durumda analist, sebepler, sonuçlar, belirleme metotları ve düzeltici hareketler (yatıştırma ölçüsü) ile tanımlama yapar.
  • Analiz çok disiplinli bir takım tarafından gerçekleştirilmelidir ve bir takım lideri tarafından yönetilmelidir.

  • HAZOP analizi oldukça zaman isteyen bir süreçtir. Özellikle beyin fırtınası sürecine çok sayıda kişi katıldığında bu durum daha da artmaktadır. HAZOP çalışmasının temel amacı potansiyel risk senaryolarını belirlemek olduğundan, takım ele alınmayan bir sorunun çözümü için arayışa girmemelidir. Eğer bir sorunun çözümü gayet açıksa, takım önerilen çözümü hem HAZOP hem de aksiyon planları kayıtları içerisinde önermelidir.
  • Kılavuz kelimelerinin proses değişkenleri ile birleştirilmesi suretiyle dizayn sapmaların belirlenmesi HAZOP çalışmalarının esasını oluşturmaktadır.  Amaçlanan tasarımdan sapmaların tespiti tesis veya proses özelliklerine ait (reaktif kimyasallar, reaksiyon dizisi, sıcaklık, basınç, akış, faz, ve benzerleri gibi) proses değişkenlerinin, kılavuz kelimeleri ile birleştirilmesi suretiyle oluşturulur. Başka bir deyişle;

“Kılavuz Kelime + Proses Parametresi = Sapma”

  • Birçok HAZOP çalışması 5-10 toplantıda tamamlanabilirken, küçük değişiklikler için 1-2 toplantı bile yeterli olabilmektedir. Ancak, büyük projeler için bu süre 2-3 ayı bulabilir. Eğer HAZOP analizleri bir organizasyona ilk kez sunulacaksa, tekniğin 1-2 soruna uygulanması ve yararlı olup olmadığına bakılması gerekmektedir. Eğer teknik başarılı bir şekilde uygulanabiliyorsa, doğal olarak büyüyebilir ve daha büyük projelere uygulanabilir. 

Akış şeması aşağıdaki gibidir:

HAZOP metodolojisini açıkladık, örnekleri daha sonradan farklı bir yazı ile sunacağım.

Soru ve görüşleriniz için nbezer@industryolog.com mail adresim ile benimle iletişime geçebilirsiniz.

Bir sonraki yazıda görüşmek üzere, esen kalın.

Facebook Sayfamizdan Bizleri Takip Edebilirsiniz