Benjamin Samuel Bloom sunduğu çalışmalarla eğitim dünyasını etkileyen bir Chicago Üniversitesi profesörüdür. 1956’da Bloom ve arkadaşları, Bloom Taksonomisi olarak bilinen “Eğitim Hedeflerinin Sınıflandırılması” çalışmasını sunmuştur. Bu taksonomi geçmiş yıllardan beri öğretimde öğrencilerin üst düzey öğrenme becerilerine odaklanıp geliştirmek için kullanılmaktadır.  Bloom’un amacı toplu öğrenim yerlerinde (sınıf, okul) öğrencilerin öğrenme ve bilgi düzeyinin saptanması ve ona göre eğitim verilerek, eğitimde verimliliğin arttırılmasıdır.

Bloom’a göre çocukların arasındaki farklılık az ya da çok öğrenmeleriyle ilgili değil, onların öğrenme stilleri, ilgileri ve hızlarındaki bireysellikleriyle alakalıdır. Bu nedenle gerekli koşullar sağlanırsa herkesin her şeyi öğrenebileceğini savunur.

Bloom Taksonomisi’nde 3 farklı alan vardır. Bir birey herhangi bir davranışı esnasında sadece bilişsel alandaki tutumları sergilemez. İnsanlar aynı anda bilişsel, duyuşsal ve psikomotor alandan davranışlar gösterebilir.

Bilişsel(Kognitif) Alan

Bloom’a göre bilgi düzeyindeki davranış kazanılmadan kavrama düzeyine geçilemez. Bunu şöyle de açıklayabiliriz: Sentez aşamasındaki bir insan daha önce o bilgiyi kavramış uygulamış ve analiz etmiştir.

Bilişsel Alan düşünce, zihin, mantık ile alakalı durumlardır. Öğrencilerin zekâları, ne bildikleri ve düşüncelerini nasıl yönettiklerine dayanır. Aşağıdan yukarı doğru gittikçe karmaşıklaşan aşamalar içerir.

Bilgi: Uyarıcıyı ya da bilgiyi anımsama, tanıma. Bir birey kitaptaki tanımı ezberden söyleyebiliyorsa bu bilgidir.

İngilizcede ‘car’ kelimesinin Türkçesinin araba olduğunu bilmek, bilgi aşamasında bir bireyin davranışına örnek verilebilir.

Kavrama: Bilginin ne ifade ettiğini anlama. Kavrama düzeyindeki bir birey bilgi düzeyindeki davranışları yansıtabilir.

Bir birey kitaptaki bilgiyi kendi basit yorumlarıyla aktarabiliyorsa veya öğrendiği bilgiyi daha iyi aklında tutabilmek için kodlama yapabiliyorsa kavrama düzeyindedir.

Uygulama: Bilgiyi hayata geçirme, uygun durumlarda kullanma.

Bir problemi formülüne göre çözmek.

Biyolojide ekoloji konusunu çalışan öğrencinin test sorusunu çözmesi.

Analiz: Bilgiyi bileşenlere ayırabilme ve bileşenleri ayırt etme sürecidir.

Bir hücre modeli oluşturarak, organellerin birbiriyle ilişkisini açıklama.

Sentez: Bir bütün elde etmek için parçaları bir araya getirebilme. Bu aşamada yaratıcılık önemlidir. Orijinal özgün bir şey ortaya koyma davranışı görülür.

Doktora yaparken verilen özgün tezler örnek verilebilir.

Değerlendirme: Bilginin önemini kavrama, değer biçme, sonuç çıkarma. Bir ölçüte göre karar verme işlemi vardır.

  • Örneğin bir ekonomistin ekonomi hakkında konuşması değerlendirme düzeyindedir. Çünkü o birey eğitimini almıştır ve ölçütlere göre değerlendirme yapar.

Bu aşamaları canlı bir örnekle daha güzel kavrayabiliriz: Bilişsel Alanın Matrix Örneği

Duyuşsal(Efektif) Alan

Efektif alan öğrencilerin duyguları, ilgileri, dikkatleri, tutumları ve farkındalıklarını içerir. Bu da bilişsel alan gibi aşamalı olarak ilerler.

Alma: Ayırt etme, farkına varma.

Tepkide Bulunma: Karşılık verme isteği.

Değer biçme: Bir değere düşkünlük, adanmışlık.

Örgütleme: Değerleriyle bağdaştırma, değer sistemine katma.

Kişilik Haline Getirme: Davranışı ölçütü haline getirme.

Örnek:

Üniversite öğrencisinin yönetim ile ilgili ders alması, yönetim olayının farkına varması.

Bu konuda daha da gelişebilmek için seminerlere, konferanslara katılması.

Günlük hayatından ödün verip çoğu gün o konuda araştırmalar, çalışmalar yapması.

Yönetimi sağlayamadığı yerlerde huzursuz olması.

Yönetimi kişilik haline getirip her zaman lider tavırlar sergilemesi.

 

Devinişsel (Psikomotor) Alan

Bu alanda beyin ve kaslarla ilgili çalışmaları içeren fiziksel aşamalar vardır. Öğrencilerin motor becerilerini ve fiziksel kapasitelerini içerir. Örneklerle ele alalım.

Algılama: Bireyin gitar gördüğünde gitar olduğunu algılayabilmesi.

Kurulma: “Ben bu gitarı çalmak istiyorum” demek, bireyin gitarı çalmak için kendini hazır hissetmesi.

Kılavuzla Yapma: Bireyin öğretmenini gözlemleyerek bir iki nota çalabilmesi.

Mekanikleşme: İstenilen standartlara yakın küçük hatalarla şekilde gitar çalabilmesi.

Beceri Haline Getirme: İstenilen standartlarda doğru biçimde gitar çalabilmesi.

Uyum: Gitar çalma bilgisini saza uyarlayıp saz çalmayı öğrenmesi.

Yaratma: Gitarla çalabildiği yeni besteler üretmesi.