Bir üretim veya hizmet sektöründe sermayeden ve daha birçok etkenlerden önemli olan şey bilgidir. Çünkü işletmede bir işin nasıl yapılacağından, işletmenin planlanması, yönetilmesi gibi etmenleri, en önemlisi de amacımızı yani müşterileri memnun edip en iyi şekilde hizmet veya üretim yapmanın temel yapı taşı bilgidir. Bunun içinde işletmelerde bilgi ve yönetimi konu başlığı altında sizlere işletmelerde veya örgütlerde bilginin ne olduğu, bilgi yönetimini, bilgi yönetim sistemlerini ve bilgi yönetiminden sorumlu kişilerin görevlerini anlatan bir yazı dizisini sizlere sunacağım.

İlk yazımda sizlere işletmelerin üretim süreçlerinde üretimlerine kattıkları bilgi türlerini ve önemini anlatacağım.

İşletmelerin üretim süreçlerinde ürünlerine kattıkları bilgi 2 şekildedir; Açık bilgi ve Örtülü bilgi.

Açık bilgi kullanıma hazır ve belirli formatta ki bilgidir. Kağıt üzerinde, dosyalarda,bilgisayara saklama birimlerinde bulunur. İşletmelerdeki açık bilgiye örnek verirsek ISO 9000 standartları çerçevesinde hazırlanan kalite güvencesi belgeleme sistemidir.

Üretim sürecinde ürüne yansıya,yerleşen bir diğer bilgi türü de örtülü bilgidir. Bu bilgi çalışanların kayda geçmeyen iş becerileri, yetenekleri ve iş yaparken gözlenebilecek, davranışlarını belirleyen beyinlerdeki bilgi kümesidir. Açık bilgideki eksiklik üretim sürecinde çalışanların zaman içinde oluşturdukları örtülü bilgileri ile dengelenebilir. Örtülü bilginin açık bilgi haline dönüştürülmesi ve paylaşılması işletmelere rekabet üstünlüğü sağlama açısından çok önemlidir.

Bir üretim sürecinin her adımında katılan bilgiye göre ürünün kalite, fiyat ve zamanlama özellikleri ortaya çıkmakta ve ürün bu özellikleriyle müşteriyi az veya çok tatmin etmektedir. Sürecin adımlarında müşteri talepleri doğrultusunda yeterli düzeyde bilgi katılması müşteri memnuniyetini artırmakta, eksik bilgi katılması ise müşteri memnuniyetini azaltmaktadır. Süreçte eksik veya yeterli bilgi konusu ise bilgi yönetiminin bir konusu olup bu çerçevede ele alınmasında yarar vardır.

Açık ve örütülü bilginin birbirlerine dönüşümüyle ilgili olarak uluslararası literatüre yerleşmiş bir kavram bulumaktadır: SECI(Sosyalleşme,Dışsallaştırma,Birleştirme,İyileştirme) olarak isimlendirilen bu kavram aşağıda gösterildiği gibi iki bilgi türünü ilişkilendirmektedir.

Bir belge bir diğer belge ile birleşince yeni bir belge (açık bilgi) ortaya çıkar. Bir belge okunduğu(içselleştirildiği) zaman kişinin diğer bilgiler ile birleşerek yeni örtülü bilgiler oluşmasına vesile olur. Örtülü bilgi sahibi bir kişinin bu bilgisi çeşitli yöntemlerle alınabilir(dışsallaştırılabilir) ve bir belgeye bağlanabilir.Nihayet belirli bir tür örtülü bilgi sahibi iki kişi bir araya geldiklerinde bu örtülü bilgilerini paylaşırlar ve her ikisinde yeni yeni örtülü bilgiler oluşur.

İşletmelerde bu iki tür bilginin yoğunluğu üzerine yapılan araştırmalarda gelinen ortak nokta örtülü bilginin çok daha fazla olduğudur.Şöyle düşünürsek açık bilgi buz dağının görünen kısmı örtülü bilgi ise görünmeyen kısmıdır.

Asıl sorunumuz ise şudur: Üniversitelerde bilgileri alıyoruz evet ama ne kadarı gerçek hayatta işimize yarıyor hepimiz o sıralarda otururken bunları düşünmüşüzdür. Her şey den önce bilgiyi kullanmak ve onu nasıl yöneteceğimizi bilmek bizim için çok önemlidir. Mesela malzeme dersi almış bir öğrenci iş hayatına atıldığı zaman üretimde kullandığı o parçanın daha ucuz ve kaliteli hammaddesini bulabilir ya da kendisi yapabilir. Ayrıca bilginin bireyselden daha çok organizasyondan açısından da değer sağlaması için öğrenilmesi yeterli değildir. Mühim olan öğrenilen bilgilerin hayata geçirilmesidir. Mesela sigara içen bir doktor, sigaranın zararlarını bilmesine rağmen sigara içmeye devam ediyorsa bu durum doktorun sigaranın zararları hususunda bilgi eksikliğinden kaynaklanmaz. Bu örnekte olduğu gibi bilgi hayata geçirilmediğinde bilgi sahibine bir yarar sağlamaz. Bu bakımdan bilginin üretilmesi, saklanması, paylaşılması yani genel olarak nasıl yönetileceği çok önemlidir.

Her ne surette olursa olsun elde edilen bilgi şirket açısından potansiyel bir değer taşımaktadır.Bu potansiyel değer ancak söz konusu bilgi kullanıldığında ve hayata geçirildiğinde gerçek değere dönüşür. İşte bundan sonrada devreye bilginin yönetimi girmektedir. Bir sonraki yazımda size bilginin yönetiminden bahsedeceğim.

Her türlü eleştiri ve sorularınız için ademirkaya@industryolog.com adresine mail atabilirsiniz. Esen kalın.

Facebook Sayfamizdan Bizleri Takip Edebilirsiniz
Ali Demirkaya

Balıkesir Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Öğrencisiyim

http://alidemirkaya.net