Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 10 – İş Sıralama

 

İmalat yapan tesislerde, üretim hatlarında bulunan makinelerden birden fazla iş geçebilir bu işlerin doğru ve planlı biçimde sıralanmasına iş sıralama adı verilmiştir. İşlerin doğru sıralanması tesisin kaynak kullanımı açısından aynı zamanda belli süreler aralığındaki üretimi arttırması açısından da faydalı olmaktadır.

Sıralama işlemleri sadece imalat tesislerinde değil hizmet üreten yerlerde de uygulanır. Örneğin banka veya postanede sıra bekleme ya da hastanelerde tahlil sonuçlarını bekleme gibi durumlarda da sıralama işlemi çokça başvurulan bir yöntemdir.

İşlem sayısı arttıkça sıralama kombinasyonları da artacaktır. Örneğin, klarifikasyon işleminden geçecek peynir çeşitlerinin 8 tane ve klarifikatörün 1 tane olduğu durum ele alındığında 8! (40.320) farklı sırada klarifikasyon işlemine alınabilir. Bu ve bundan daha karmaşık durumları mantıkla çözmek imkansızdır bu yüzden sıralama işleminin belli parametrelere ve yöntemlere göre yapılması hem zamandan hem de diğer kaynaklardan tasarruf edilmesine yardımcı olur.

Sıralama işleminin uygulanmasında kullanılan bazı kurallar vardır

1. İlk Gelen İlk Çıkar

 Bu yöntem sıralama işlemlerinden en çok tercih edilenidir. Bu yöntemde sisteme/makineye ilk gelen iş/parça/ürün ilk yapılır ve çıkar.

2.    Son Gelen İlk Çıkar

Bu yöntemdeki işleyiş sıralamanın en farklı işleyişi olarak da bilinmektedir. Siparişe göre üretim yapan tesislerde tercih edilen bu yöntem, en son gelen iş/siparişin ilk olarak işleme alınması anlamına gelmektedir. Örneğin, 13.09 tarihinde bir sipariş girildi ve teslim tarihi 16.09 eldeki işlerin bitme süreleri dikkate alındığında siparişi yetiştirmenin mümkün olmadığı fark edilirse bu sipariş işleme ilk alınır ve tam tarihinde teslime hazır olmak üzere bitirilir.

3.   İşlem Süresine Göre Kısa Olan

Eldeki işlerin arasından işlem süresi en küçük olanın işleme alınmasıdır. Bu yöntem makinelerin atıl kalmasının önüne geçer ve genellikle seri üretim tipini benimseyen tesislerde tercih edilir.

4.   İşlem Süresine Göre En Uzun Olan

Eldeki işlerin arasından işlem süresi en küçük olanın işleme alınmasıdır. Bu yöntem ileriye dönük siparişlerde bize kolaylık sağlar, bunun nedeni de uzun vadeli makine işgallerinin önüne geçmesidir.

5.   Teslim Tarihi En Önce Olan

Teslim tarihi en yakın olanın ilk yapılmasıdır.

6.   Rastgele

Yapılacak olan bir sonraki işlemin bekleyen işler arasından rastgele seçilmesidir.

7.   Hatta Geçireceği Süre En Fazla Olan

İşin sistem içerisindeki makinelerde geçireceği toplam süre işlem süreleri ve hazırlık sürelerini kapsamaktadır. Bu sürenin en fazla olduğu işin ilk yapılmasıdır.

8.   Sonrasındaki İşlemlerin Süreleri En Uzun Olan

9.   Sonraki İşlem Sayısı En Çok Olan

10. Maliyeti En Fazla Olan

İşlem maliyetleri en fazla olan işin ilk yapılmasıdır.

Sıralama çeşitlerini tanımladıktan sonra sıralamanın genel kullanımda olan bazı kurallarını bilmek gerekiyor. Bu kurallar varsayımsal yaklaşımlara dayanmaktadır.

 

  1. Sıralanacak olan işler hakkındaki tüm bilgi ilk başta bilinmektedir.
  2. İşlemlerin süreleri bellidir ve herhangi bir sırada uygulanmak zorunda değildirler.
  3. Makinede işlem devam ederken durdurulup başka işleme geçilemez.
  4. Makinelerin bakım – onarım süreleri göz ardı edilir
  5. Tüm taşımaların işlem sürelerinin içinde olarak kabul edilir.
  6. Tüm işlerin rotaları bellidir.
  7. Bitiş tarihlerine sonradan müdahale söz konusu değildir.
  8. Her makineden yalnızca bir tane vardır.
  9. Her iş bir makineden yalnızca bir defa işlenebilir.

 

Açıklanan bu varsayımlar genel olarak tercih edilen varsayımlardır. Ancak bu demek değildir ki bu varsayımlar dışındaki problemlerin çözümü yoktur. Elbette ki çok farklı ve olağanüstü durumlarla/modellerle karşılaşılabilir bu tür karşılaşmalarda, verilen varsayımların dışında modeller kurulup problem çözülebilir.

İş sıralamanın genel olarak ne olduğunu ve çeşitli uygulanma biçimlerinden bahsetmeye çalıştım. Sonraki yazımda sıralama problemlerinin nelere göre ayrıldığını ve çözüldüğünden bahsedeceğim.

 

Soru ve görüşlerinizi merdogan@industryolog.com adresinden benimle paylaşabilirsiniz.

Bir sonraki yazımda görüşmek dileğiyle, bilimle kalın..