Merhaba,
Gelecek karşısında kimi zaman nasıl davranmamız gerektiğini, bizi nelerin beklediğini, insanlarla karşılaştığımızda onlara nasıl davranmamız gerektiğini belirleyemiyoruz. Bunu kimi zaman şartlar belirliyor. Her zaman gelecek hakkında elimizde yeterli veriler olmayabilir ya da zaman yoktur. Tam bu esnada işin içine sezgilerimiz girer ve onlara güvenmek zorunda kalırız.

Heuristik düşünmede aslında diğer bir anlamı olan sezgilerimizdir. Caddeden karşıya geçiyorsunuz ve karşıdan hızla araba geliyor. Arabanın bize doğru geldiğini gördüğümüzde sezgilerimiz bize derhal koşmamız ve karşıya geçmemiz gerektiğini söyler. Arabanın şoförünü, hızının ne olduğunu, karşı tarafa kaç saniyede ulaşabileceğimizi hesaplayamayız. Sadece bu durumdan sezgilerimizin uyarısı ile kaçmak ve kurtulmak isteriz.

Heuristik Nedir?

Heuristik, özgül sorunların çözümü için kullanılan bir bilişsel süreçtir. Heuristik terimi, sorunlar karşısında doğruluğu kesin olmayan ama çoğu kez etkili görünen bir takım cevaplar oluşturma yollarına işaret etmektedir. Özellikle belirsiz durumlarda karar verme söz konusu olduğunda, bireylerin spesifik problemleri çözmek üzere kullandıkları yöntemdir. Bu açıdan zihinsel kestirmeler olarak bilinen heuristikler, rasyonel yaklaşımlarla karşılık göstermektedir. Buna klasik bir örnek verecek olursak; diyelim ki size, kilitli bir kapıyı açmak üzere, doğru anahtarın da içinde bulunduğu bir tomar anahtar verilse, heuristiklerden birisi kilidin şekline bakarak buna benzer görünen anahtarları denemek olabilir. Rasyonel tutum ise anahtarları bir bir denemektir. Birinci halde kısa yoldan bir çözüm bulunabilir veya bulunamaz ama ikinci halde çözüm kesindir.


Sezgisel yani heuristik yöntem ise ,arama ağacının incelenmesi gereken bölümünü sınırlayan yöntem, strateji ve kuralların kullanımıdır. Diğer deyişle, arama işleminde rehberlik edecek bilgiler kullanımıdır. Mesela satranç için, hiç kimse tarafından makul olmayacak hareketlerin arama ağacı üzerinde incelenmesi önemlidir. Bir başka örnek de İstanbul’dan Ankara’ya en kısa yolu bulacak bir programda arama ağacında, bütün alternatiflerin incelenmesi çok uzun sürebilir. Bunun yerine yol ağında, batıya giden yolları incelememek bir sezgisel yöntemdir. Ama en iyi sonucu garanti etmez.

Sezgilerimiz aslında bizi biz yapandır. Sosyal hayatımızda hızlı kararlar almamızı sağlamak üzere muazzam şekilde hazırlanmıştır. Öyle ki saniyeler içerisinde insanlar hakkında fikir sahibi olur ve kendimizi ona göre hazırlarız. Mesela ilk karşılaşmadan sonra oluşan ‘’ben bu insanı samimi buldum’’ veya ‘’bana içten gelmedi ‘’ gibi. Geleceğimiz yönelik kararlarda büyük payı vardır. Heuristik düşüncelerinize katılmak veya katılmamak sizlere kalmış. İçinizden geldiği gibi yaşamanız dileğiyle…
Teşekkürler. Görüşmek üzere…

Facebook Sayfamizdan Bizleri Takip Edebilirsiniz
Özlem Karakoç

Aksaray Üniversitesi
Endüstri Mühendisliği Öğrencisi