Hata Türleri ve Etki Analizi-FMEA
Herkese merhaba,
İşletmelerin olmazsa olmazı  kaliteli ürün üretip müşteri memnuniyetini başta tutmak için uygulanan yöntem olan hata türleri ve etki analizinden bahsedeceğim. Nedir? Türleri Nelerdir? Nasıl uygulanır? İnceleyelim.

FMEA Nedir?

FMEA, İngilizce “Failure Mode Effect Analiysis“ kelimelerinin baş harflerinden oluşmuş ve kalite literatüründe artık bir kelime olarak kullanılmakta olan kısaltmalardır.
Hatayı sonradan bulmak ve düzeltmek yerine hataları erkenden tanıyarak tedbirli bir şekilde önlemek ve tasarım aşamasından itibaren olası nedenlerinin değerlendirilmesidir. Böylece aksi halde üretim aşamasından çıkan kontrol ve hata maliyetlerden ve hatta müşteri maliyetlerinden kaçınılabilir ve toplam maliyetleri azaltılabilir. Sistematik bir yaklaşımla hataların yeni ürün ve süreçlerde tekrarlanması önlenir.

Güvenirlilik ürünlerin ve proseslerin önemli bir özelliğidir. Bu süreçte ise üretim aşamasında olan veya üretimi tamamlanmış ürünlerde önemli olan güvenilir bir şekilde tamamlanmasıdır. Aynı zamanda müşteri tatminini sağlamakta etkisi son derece büyüktür. Haliyle müşteri satın aldığı ürünün sorunsuz bir süreçten geçmesini ister. İşte bunun oluşması için, ortaya çıkabilecek hata türlerini ve bunların ürün ve prosese etkilerini belirlemek için risk analizi yapılarak güvenliğini kontrol altına alırlar.

FMEA Türleri Nelerdir?

İlk FMEA uygulamaları donanıma yönelik olarak yapılmıştır. Metot yaygınlaştıkça fonksiyonel olarak prosesteki olası hataların belirlenip bunların giderilmesi için kullanılmaya başlamıştır. FMEA, daha sonraları tasarım ve hizmet alanlarında da uygulama bulmuştur. Günümüzde genel olarak 4 çeşit FMEA’dan söz edilebilir. Bunlar;

1.Sistem FMEA

Sistem FMEA’da hedef; operasyonel (etkinlik ve performans) faktörler ile ekonomik faktörler arasında uygun bir denge tanımlamak ve oluşturmaktır. Bu hedefe ulaşmak için sistem FMEA; müşterinin belirlenmiş ihtiyaç, istek ve beklentileri dikkate alınarak yapılmalıdır. Bir sistem FMEA çalışması, sistem yetersizliklerinden kaynaklanan sistemin fonksiyonları arasındaki potansiyel hata türlerine odaklanır.

2.Tasarım FMEA

Tasarım FMEA, üretim kararı verilmeden önce uygulanır. Tasarımdaki hatalardan dolayı hizmet veya imalat aşamalarında ortaya çıkabilecek olası ürün hata şekillerini ele alır. Bu teknik ile sistem veya bileşenlerin güvenilirlik riskleri yazılı hale getirilir, her hata türünün etkisi analiz edilir ve düzeltici faaliyetler yani tasarım değişiklikleri tanımlanır.

3.Proses FMEA

Proses FMEA, imalat ve montaj süreçlerini analiz etmede kullanılır. Proses veya montaj yetersizliklerinden kaynaklanan hata türleri üzerinde odaklanır. Kusursuz ürünler üretmek için analizcilere montaj ve imalat proseslerinde kullandıkları makineleri, aletleri, prosesleri ve insan gücünün etkilerini analiz ederek, imalat proseslerini değerlendirebilme yani zayıf noktalarını belirleme olanağını verir. Üretimin bileşenleri arasındaki etkileşimi incelemek zaman alıcı ve zor bir süreçtir.

4.Servis FMEA

Servis FMEA, servisin müşteriye ulaşmadan analiz edilmesidir. İş akışının, sistem ve proses analizinin etkin bir şekilde yapılmasında, işteki hataların ve kritik önemli işlerin belirlenmesinde ve kontrol planlarının oluşturulmasında yol göstermesi gibi avantajlar sağlar. Analizin uygulanmasıyla sistem ve prosesi takip etmek için liste oluşturulmaktadır.

Nasıl Uygulanır?

FMEA’yı kavram ve çeşit yönünden tanıdığımıza göre, sıra bildiklerimizi uygulamaya dökme aşamasına geldi. Uygulamanın yapıldığı firmada gerçekleştirilen FMEA yöntemi temelde 5 aşamadan oluşmaktadır.

i. İşletmenin, ürünün ve üretim sürecinin incelenmesi.
ii. Proseste meydana gelen hataların, hata nedenlerinin, hata etkilerinin ve bu hataları önlemede kullanılan mevcut kontrollerin saptanması.
iii. Ortaya çıkma, saptama ve ağırlık değerlerinin atanması, Risk Öncelik Sayısının (RÖS) hesabı.
iv. Hataların RÖS’e göre sıralanıp önlem alınması gereken hataların ve önlemlerin saptanması.
v. Öngörülen önlemler sonrası için ortaya çıkma, saptama ve ağırlık değerlerinin bulunup yeni RÖS değerlerinin hesaplanması

Bu aşamalar tamamlandığında oluşan hatalar tespit edilir, müşteriye ulaşmadan çözümler getirilir. Kalite iyileştirme süreklilik arz eden bir süreç olduğu için, FMEA tekniği ile kontrol önlemleri alınan operasyonların İPK(İstatistiksel Proses Kontrol) teknikleriyle izlenmesi ve desteklenmesi ilgili firmalara daha çok yarar sağlayacaktır.

Umarım Faydalı Olmuştur. Görüşmek Üzere…

Facebook Sayfamizdan Bizleri Takip Edebilirsiniz
Özlem Karakoç

Aksaray Üniversitesi
Endüstri Mühendisliği Öğrencisi