Giffen Malları ve Veblen Malları Nedir?

 

Merhaba arkadaşlar,

Bu yazımda sizlere Giffen Malları (Giffen Goods) ya da bir diğer deyişle Düşük Mal ve Veblen Malları  (Veblen Goods) kavramlarını detaylarda çok boğulmadan anlatmaya çalışacağım. Keyifli okumalar dilerim.

Ekonomi literatüründe temel bir kanun vardır : Bir ürünün veya hizmetin fiyatı arttıkça talep azalır, fiyatı azaldıkça da talep artar. Yani diğer tüm değişkenler sabit tutulduğu zaman talep ve fiyat arasında ters orantı söz konusudur diyebiliriz. Unutmadan söyleyeyim bu kanuna Talep Kanunu (Law of Demand) diyoruz. Peki acaba bu yasa her zaman böyle mi çalışır? Aslında doğru cevap hayır. Bu yasa sürekli geçerli değildir. Literatürde iki çeşit mal grubu vardır ki bunlar az önce bahsettiğim ters orantı kuralına uymazlar. Yani fiyat arttıkça talep de artar bu mallarda. Bu iki grup mallardan ilkine Giffen Malları, diğerine ise Veblen Malları adı verilmiş. Şimdi gelin bu normalin dışında davranan ürünlere yakından bir göz atalım.

 

Giffen Malları

Giffen Malları ismini istatistikçi ve ekonomist Robert Giffen’dan alıyor. Geçmişte oldukça fakir olan İngiliz işçilerin temel besin kaynağı ekmek olduğu için, ekmeğin fiyatı arttığı zaman diğer yiyeceklere de para veremediklerinden dolayı ve gereken kaloriyi alabilmek adına daha fazla ekmek almak zorunda kaldıklarından bahsetmiş Alfred Marshall 1895 basımlı Principles of Economics adlı kitabında. Biraz karmaşık gelmiş olabilir burası, onun için farklı bir örnek daha vermek istiyorum. Mesela akşam yemekleri için haftalık 8 dolar bütçesi olan bir öğrenci düşünelim. Eğer hamburger 1 dolar ve biftek 2 dolarsa, bu öğrenci haftada 6 kez hamburger ve 1 kez de biftek yiyebilir. Eğer hamburgerin fiyatı 1 dolardan 1.10 dolara yükselirse, öğrenci biftek yemekten vazgeçer ve haftanın 7 günü de hamburger yemeye başlar. Yani bu demek oluyor ki hamburgerin fiyatındaki artış hamburgere olan talebi de arttırdı. Vermiş olduğum örnek gerçekçi görünse bile aslında ekonomistler arasında hala Giffen Malları’nın varlığı oldukça tartışmalı.

 

 

2 tip malın talep kanununa uymadığından bahsetmiştik. İlki Giffen Malları, ikincisi ise Veblen Malları’ydı. Şimdi biraz da Veblen Malları’nı inceleyelim.

Veblen Malları

Veblen Malları kavramı iktisatçı Thorstein Veblen tarafından ortaya atılmış. Bu mallar da fiyat-talep eğrisine uyum göstermeyen, yani fiyatı arttıkça talebi artan mallardan. E o zaman şimdi Giffen ile Veblen arasındaki fark nedir dediğinizi duyar gibiyim. Veblen Malları ,Giffen Malları’ndan farklı olarak statü sembolü olarak görülürler. Mesela pahalı bir şişe şampanya içmek ya da üst segment bir otomobil kullanmak gibi. Yani bu ürünlerin fiyatı artsa da talebi artacaktır çünkü burada “gösterişli tüketim” adını verdiğimiz bir durum var. Yani aslında bu ürünleri satın aldığınız zaman ürün değil, itibar satın almış oluyorsunuz.

Umarım bu yazımla size bir şeyler katmayı başarmışımdır. Keyifli ve verimli günler dileğiyle.

Facebook Sayfamizdan Bizleri Takip Edebilirsiniz