Ergonomiye Giriş

Ergonomi kelimesi Yunanca ergon(iş) ve nomos(yasa) kelimelerinin birleşmesiyle oluşmuştur. Ergonomi yani işbilim, insanlar ve sistemin diğer unsurları arasındaki etkileşimlerin anlaşılması ile ilgili bilimsel disiplindir. Ergonomi insan faktörleri mühendisliği olarak da bilinir.

Ergonomik yaklaşım yukarıdaki şekilde gösterilen şekilde ilerlemelidir. Kurumda ergonomiden sorumlu bireyin bu adımları izleyerek çalışmalar yapıp ergonomik riski en aza indirmesi gerekmektedir.

En iyi tasarıma ulaşmak için ergonomistler çeşitli disiplinlerin verilerini ve tekniklerini kullanırlar:

Antropometri: vücut boyutları, şekilleri; popülasyonlar ve varyasyonlar
Biyomekanik: kaslar, kollar, kuvvet, güç
Çevre fiziği: gürültü, ışık, ısı, soğuk, radyasyon, titreşim, işitme, görme, duyma, uygulamalı psikoloji, sosyal psikoloji

Fiziksel Ergonomik Riskler:

  • Uygunsuz pozisyonlar
  • Tekrar eden hareketler
  • Elle taşıma
  • Sabit pozisyonlar
  • Titreşim
  • Temas baskısı

Fiziksel ergonomik risklerin 3 temel faktörü vardır. Devam süresi, şiddet ve sıklık. Bunlar arttıkça ergonomik risk de artar.

Ergonomik Riskin Olumsuz Sonuçları

Riskler sadece çalışan için değil kurumlar için de olumsuz sonuçlar doğurur. Çalışanlar; uygunsuz pozisyonlar, tekrar eden hareketler ve yanlış metotla malzeme taşıma gibi nedenlerden dolayı, kas ağrıları, yorgunluk, motivasyon ve performans düşüklüğü, mesleki yaralanmalar gibi sıkıntılar yaşayabilirler.

Buna bağlı olarak da şirketler; çalışanların işe gelmemesi, sağlıkla ilgili maliyetler, tazminat, kalite problemleri, düşük verimlilik gibi sıkıntılarla karşılaşırlar.

Ergonomik risk nedeniyle ilk çalışanlar sonra aileler, kurumlar ve en sonunda toplum kötü etkilenir. Sağlıklı ve huzurlu bir toplum için kurumların ergonomiye gereken önemi vermeleri gerekmektedir.

Ergonomik riskleri sırayla inceleyelim:

Uygunsuz Pozisyonlar

Vücudun yapısına uygun olmayan duruşlar sergileme ve tipik olarak tekrarlanan veya uzun süren hareketler.

-ulaşma, dönme, bükme, çalışma yükü, diz çökme, sabit pozisyonlar …

 

Kötü çalışma koşulları ve ekipman dizaynı

Gerilme, eğilme, yanlış pozisyonlar

 

Tekrar eden hareketler

Aynı kaslar, tendonlar veya eklemler kullanılarak aynı tür hareketlerin gerçekleştirilmesidir. 30 saniyeden az süren ve tekrar eden görevler iskelet sistemi bozuklukları riskini arttırır.

Elle Taşıma

Mesleki hastalıklardan sırt ağrısı vakaları daha çok elle taşımadan kaynaklanmaktadır.

En riskli güç gerektiren hareket “kaldırma”dır. Diğer taşıma görevleri itme, çekme ve taşımadır. Aşırı efor, ani yaralanmalara neden olabilir (Burkulmalar, kasılmalar vb.)

Uzun Süren Sabit Duruşlar

Çalışanlar uzun süre boyunca aynı pozisyonda durduklarında meydana gelir.

Vücudun belli bir kısmında aşırı baskıya neden olur. (örn: Uzun süre ayakta duran biri için ayaklara yapılan baskı)

Temas Baskısı

Vücudun bir bölümünün sert veya keskin yüzeylerle temasından dolayı olur.

Çalışırken nesneleri sıkıca tutmak ve kavramak temas baskısına ve ellerin aşırı yorulmasına neden olur.

Parmak, avuç içleri, el bileği, ön kol ve dizler bu baskıya daha duyarlıdır çünkü buralarda sinirler ve damarlar deriye daha yakındır.

 

Titreşim

Titreşim çok hızlı hareket veya vücut parçalarının salınımlarıdır. Titreşimin fizyolojik ve performans etkileri; yoğunluk, frekans, süre, eksen ve maruz kalan alana bağlıdır.

Tüm vücudun titremesi, titreyen aracın koltuğundan veya başka bir temas yüzeyinden titreşimin bireyin vücuduna iletilmesiyle meydana gelir. Bunun yan etkilerine örnek olarak; yorgunluk, rahatsızlık, iç organ ve omuriliğe zarar gelmesi, görme keskinliğinin azalması ve bel ağrısı verilebilir.

Belli bir bölge titreşimi ise genellikle kollar ve eller ile alakalıdır. El- kol titreşimi kemik, tendon ve eklemlerin dejenerasyona uğramasına ve Raynaud fenomenine neden olabilir.

Bölgesel titreşime maruz kalmak o bölgede acı, hissizlik ve karıncalanmaya, soğuğa karşı duyarlılığın artmasına, ve dokunma hassasiyetine neden olur.