Şimdiye kadar hepimiz görev aldığımız projelerde yönettiğimiz ekiplerde bazen bilerek bazen de bilmeyerek farklı şekillerde davranmışızdır. Ekibimizin durumuna ve ilerlemesine göre bazen anlatıcı bazen de izleyici tavır takınmışızdır. Bu durumu 1969 yılında davranış bilimcisi Paul Hersey ve liderlik konusunda uzman olan Profesör Ken Blanchard Durumsal liderlik kavramıyla açıkladı. Durumsal liderlik modelini biraz daha açarsak;

Bu model sabit bir teknik veya yönetim stratejisi kullanmak yerine, çalışanın motivasyon/istek ve kabiliyetini analiz ederek farklı teknik ve yaklaşımlar kullanmayı tavsiye eder. Bu modele göre ideal bir liderlik tarzı yoktur, duruma göre farklı tarzlar ve yöntemler takınılmalıdır.

Ahmet Şerif İzgören  durumsal liderliği şöyle örnekliyor;

‘’Uygulama çocuk büyütmeye benziyor. İlk yıllarda çocuk inanılmaz heveslidir öğrettiğiniz her şeyi alır gözünüzün içine bakar.

Ama 25 yaşına gelmiş gencin isine karışırsanız geri teper. Onu uzaktan izleyin,  sadece çok gerektiğinde destek olun…’’

Liderler “Durumsal Liderlik Modelini” kullanarak her durum ve konumdaki çalışanı çok daha rahat analiz edebilir ve yönetebilirler. Bu model 4 aşamadan oluşur;

1.Yönlendirici liderlik: (S1 Aşaması)

Destekleyici davranış= DÜŞÜK

Yönlendirici davranış= YÜKSEK

Bu yaklaşıma göre işe yeni başlayan birisi D1 konumundadır. Motivasyonu yüksek ancak yapabilirliği düşüktür. Bu kişiye destekleyici davranış göstermemelisiniz; zaten motivasyonu en üst düzeydedir; yapabilirliği düşük olduğu için yönlendirici davranışınız yüksek olmalıdır. Bu dönemde hedef çalışanın yapabilirlik düzeyini artırmak olmalıdır. Çalışana bu dönemde inisiyatif verilmemelidir. Bu dönemde beklenti minimum, öğretmeye yönelik paylaşımlar ise maksimum olmalıdır.

2.Koçluk Edici Liderlik: (S2 Aşaması)

Destekleyici davranış= YÜKSEK

Yönlendirici davranış = YÜKSEK

Takım arkadaşınız bir süre sonra D2 aşamasına gelir. Motivasyonu düşmüştür ve yapabilirliği henüz yeterli değildir. Bu aşamada arkadaşınıza yüksek destekleyici davranış göstermelisiniz. Yapabilirliği yeterli seviyeye gelmediği için yönlendirici davranışta yüksek olmalı. Bu süreçte;

  • Çalışanın fikir ve önerilerini dinlemeli
  • Kişinin yaşadığı ufak problemleri dinlemeli ve çözmeli
  • Kişiyi yapacağı isler konusunda cesaretlendirmelidir.

3.Destekleyici Liderlik: (S3 Aşaması)

Destekleyici davranış= YÜKSEK

Yönlendirici davranış= DÜŞÜK

Bu aşamada motivasyon değişmeye başlar, motivasyonda yükselme ve düşmeler meydana gelebilir. Ama yapabilirlik üst düzeye gelmiştir artık karşınızda ne yaptığını bilen biri vardır. Bu yüzden destekleyici davranışınız yüksek yönlendirici davranışınız düşük olmalıdır. İşini bilen bir insanın işine karışmak onu yıpratıp moitvasyonunu düşürebilir. Bu yüzden bu aşamada destekleyici davranış göstermeliyiz. Bu süreçte;

  • Ona güvendiğimizi belirtmelisiniz.
  • Özgüvenini yükseltecek pozitif konuşmalarda bulunun.
  • İyi bir dinleyici olun ve önerilerini dinleyin.
  • Yönlendirme ve eleştirilerden uzak durun.

4. Delege Edici(Tamamlayıcı) Lider: (S4 Aşaması)

Destekleyici davranış=DÜŞÜK

Yönlendirici davranış= DÜŞÜK

Bu D4 aşamasında artık her anlamda yetkin olan ve üst seviyede yapabilirliği olan bir arkadaşımız vardır. İşine olan isteği ve başarı dolayısıyla motivasyonu yüksektir. Burada destekleyici ve yönlendirici davranış düşük olmalıdır.

  • Önemli bir durum olmadıkça müdahale etmeyin.
  • Yetki vermekten kaçınmayın ve takip edin.
  • Eksiklerini tamamlayın.

Bu model doğru kullanıldığında etkin bir şekilde başarıya ulaşmamızı kolaylaştıracağını, süreci hızlandıracağını ve çalışanın motivasyonunu artacağını savunur. Ayrıca yeni başlayan bir arkadaşınızı veya grubu D1 seviyesinden D4 seviyesine getirme süresi tamamen onların istek ve kabiliyetine bağlıdır.

For english version of this article click here.

 

Facebook Sayfamizdan Bizleri Takip Edebilirsiniz