Herkese Merhaba,

“Sahip olduğunuz eşyalara değer veriyorsanız, onların kullanımına ve geri dönüşümüne de önem verin.” diyerek, bugün sizlere atık elektrikli ve elektronik eşyalar ve bunların geri dönüşüme kazandırılmasıyla ilgili bilgiler vereceğim.

Bilindiği gibi elektronik ürünler çağımızın en önemli ihtiyaçları haline gelmiştir. Peki biz bu elektronik ürünleri ne kadar bilinçli kullanıyoruz? Ne kadar sıklıkla değiştirme ihtiyacı hissediyoruz? Bunların cevabını aslında hepimiz çok iyi biliyoruz. Çünkü teknolojinin bu kadar hızlı gelişmesi bizi hem bilinçsiz kullanmaya itiyor hem de ürünleri sıklıkla değiştirmemize yol açıyor. Peki teknolojinin bu kadar hızlı gelişmesi sizce kötü mü? Bana sorarsanız kötü değil, fakat biz kendimizi bu konuda biraz eğitmeliyiz. Nasıl yapacağız diye sorarsanız, aslında cevabı çok basit. Örnek verecek olursak; kullandığınız telefonunuzun bir üst modeli çıktı ve özellikleri sizin telefonunuzun biraz üstünde. Fakat bu telefonla yapılacak işlemleri kendi telefonunuzla da yapabiliyorsunuz. Bu durumda telefonunuzu değiştirmeye gerek var mı?

Yukarıda da bahsettiğim gibi elektronik aletler değişen sistemde yeniye eğilimden dolayı  bozulmadan değiştirilmekte ve çöpe atılmaktadır. Fakat önceden elektronik aletler bozulsa dahi tamir edilmekteydi ve yeniden kullanılabiliyordu. Durum böyle olunca çevremizde birçok elektronik atık oluşmaya başladı ve bu durum çok ciddi bir problem haline geldi.

Birleşmiş Milletler Çevre Programı’ nın yaptığı araştırmaya göre, Dünya çapında yaklaşık 20-50 milyon ton arasında elektronik atık oluştuğunu ve yıllık artış miktarının diğer atıklardan 3 kat daha fazla olduğunu belirtmiştir.

Tüm bu durumların sonucunda, Avrupa Birliği sürekli olarak bu konuda yasalar çıkarmaya başlamıştır. Bunların en önemlilerinden biri de elektrikli ve elektronik ekipman üreticilerini ilgilendiren elektrikli ve elektronik atık direktifidir(WEEE, Waste Electronical Electronic Equipment). Ülkemizde de bu konuda bir direktif bulunmaktadır(AEEE, Atık Elektrikli ve Elektronik Eşyalar).

Peki nedir bu AEEE?

Kullanıcının eskidiğini(modasının geçtiğini) düşündüğü, kullanmaya değerli görmediği veya kullanılmaz durumda olan elektrikli ve elektronik cihaz ve aletlerin tümüne AEEE(Atık Elektrikli ve Elektronik Eşyalar) denilmektedir.

Bu atıkların çoğu tehlikeli atıklar kapsamında değerlendirilmektedir. Bunun nedeni hem büyük boyutta olmaları hem de insan sağlığına zararlı maddeler içermeleridir.

Atık Elektrikli ve Elektronik Eşyaların Kontrolü Yönetmenliği’ nde AEEE kategorileri aşağıdaki gibi ayrılmaktadır:

  • Buzdolabı/Soğutucular/İklimlendirme Cihazları
  • Büyük Beyaz Eşyalar(Buzdolabı/Soğutucular/İklimlendirme Cihazları Hariç)
  • Televizyon ve Monitörler
  • Bilişim ve Telekomünikasyon ve Tüketici Ekipmanları(Televizyon ve Mönitörler Hariç)
  • Aydınlatma Ekipmanları
  • Küçük Ev Aletleri, Elektrikli ve Elektronik Aletler, Oyuncaklar, Spor ve Eğlence Ekipmanları, İzleme ve Kontrol Aletleri

AEEE direktifinin amacı:

  • Kirliliği önlemek ve azaltmak,
  • Kaynakları daha etkin kullanmak,
  • Enerji tasarrufuna katkıda bulunmak,
  • Geri dönüşümün yaygınlaştırılmasını sağlamak,

olarak listenebilir.

Örnek

Bu durumu daha iyi anlamamız için şimdi size bir örnek vereceğim. Bir buzdolabının bozulduğunu veya modasının geçtiğini düşündüğümüz için artık bir atık olduğunu düşünelim. Bu durumda bu buzdolabı geri dönüştürülebilir mi? Bu soruya yanıt verecek olursak, ister bozuk ister modası geçmiş olduğu için değiştirilsin bu buzdolabı geri dönüştürülebilir. Bir buzdolabının demontajı ve geri dönüşüm aşaması bir fabrikada gözlemlediğim kadarıyla şu şekildedir:

  1. Buzdolaplarının dış kapağı sökülür.
  2. Buzdolaplarının dış kısmında bulunan dijital ekranlar gibi aksesuarlar sökülmektedir. Dijital ekranların tekrardan kullanımı söz konusu olabilir. Sağlam durumda olan dijital ekranların, tekrardan yazılımsal işleri yapıldığı takdirde tekrar kullanımı mümkün olmaktadır. 
  3. Buzdolaplarının içerisinde sebzelik, yumurtalık gibi plastik bölmeler ve buzdolabının içerisindeki raflar ayıklanmaktadır. Bu ürünler plastik, metal olarak ayrı sınıflandırılarak toplanmaktadır.
  4. Buzdolaplarının kondansatörleri sökülmektedir.
  5. Buzdolabının kompresörüne kabloları bağlı ise, öncelikle kompresörün içindeki zehirli gazın alınır ve kabloları sökülür. Kompresör kablo kalmaması halinde, kompresörün sökümü gerçekleşmektedir.
  6. Sökülen kompresörler, bir makine yardımıyla ezdirilip hurdaya ayrılmaktadır.
  7. Gövde halinde kalan buzdolapları, büyük bir ezici/öğütücü makinesi minik parçalar haline getirilmektedir. Parçalar haline getirilirken ayrıca buzdolaplarının içerisinde bulunan zehirli gazlar da ayrıştırılmakta ve zararsız hale getirilen gazlar doğaya salınmaktadır. Kalan gazlar ile de palet yapılmaktadır. Bu paletler, çimento fabrikasında hammadde olarak kullanılmak üzere gönderilmektedir.
  8. Ezici/öğütücü makinenin devamında bulunan bölümünde,  ufak parçalar ayıklanmaktadır. İlk olarak metal parçalar, bir mıknatıs yardımıyla hattın üzerinde alınmaktadır. Sonrasında kalan parçalarda alüminyum miktarı oldukça azdır. Bu sebeple ufak alüminyum parçaları el ile ayrıştırılma işlemine tabi tutulmaktadır. Kalan parçalar ise plastik kısmında toplanmaktadır.
Buzdolabı Demontajı ve Geri Dönüşüm Hattı

Hurdaya ayrılan her ürün, ülke ekonomisine ve çevreye tekrardan kazandırılmaktadır. Bu işlemler; paletlerin çimento fabrikasına hammadde olarak depolanması, plastik parçaların, plastik masa ve sandalye üretimi yapan fabrikalara hammadde olarak gönderilmesi gibi örneklenebilmektedir.

Özetlemek gerekirse, bir buzdolabının geri dönüşümünden neler elde edilebileceğini hep birlikte görmüş olduk. Bu nedenle siz de kullanmadığınız veya bozulan elektrikli ve elektronik eşyalarınızı çöpe atmak veya evde tutmak yerine geri dönüşümün bir parçasında değerlendirebilirsiniz.

Soru ve görüşleriniz için bana fduman@brainytech.net mail adresinden ulaşabilirsiniz. Esen kalınız.


What's Your Reaction?

hate hate
0
hate
fail fail
0
fail
fun fun
0
fun
geeky geeky
0
geeky
love love
1
love
lol lol
0
lol
omg omg
0
omg
win win
0
win
Fatma Duman

14 Ocak 1997 İzmir doğumluyum. 2017 Ekim ayından beri bu ekipte yer alıyorum. 2019 Haziran ayı itibariyle de Balıkesir Üniversitesi Endüstri Mühendisliği bölümünden mezun oldum.