Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 30 – İş Çizelgeleme & İşletmelerin Çizelgelemeye Bakışı

Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 30 – İş Çizelgeleme & İşletmelerin Çizelgelemeye Bakışı

Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 30 – İş Çizelgeleme & İşletmelerin Çizelgelemeye Bakışı

İşletmelerde çizelgeleme çalışmaları teorikte anlatıldığı gibi yürümez. İşletmeler planlamalarını daha çok, ucu açık zaman dilimlerine dayandırılmış biçimde yaparlar. Genel geçer kurallara dayanan planlama, zamanla kazanılmış tecrübeler ve işletmenin yer aldığı piyasanın konjonktürüne göre oluşturulur. (daha&helliip;)

Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 28 – İş Çizelgeleme Nedir?

Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 28 – İş Çizelgeleme Nedir?

Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 28 – İş Çizelgeleme Nedir?

Ana üretim çizelgesi baz alınarak rotalama, yükleme ve sıralama işlemleri bitirildikten sonra tüm işlerin ne zaman başlayıp ne zaman biteceğini, işlerin hangi tezgahlarda kimler tarafından hangi sırayla yapılacağını açıkça belirleyen bir üretim çizelgesi hazırlanır. Dolayısıyla çizelgeleme; her bir parça, ürün, iş ya da işlemin ne zaman başlayıp ne zaman biteceğinin; işlemlerin hangi bölüm ve tezgahlarda kimler tarafından hangi sırayla yapılacağını belirleme işlemidir (Özden, 1989). (daha&helliip;)

Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 26 – İş Sıralama & Sipariş Tipi Atölyelerde Sıralama Algoritma İşleyişi

Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 26 – İş Sıralama & Sipariş Tipi Atölyelerde Sıralama Algoritma İşleyişi

Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 26 – İş Sıralama & Sipariş Tipi Atölyelerde Sıralama Algoritma İşleyişi

 

Şimdiye kadar çoğunlukla Johnson algoritması yardımıyla sıralama işlemini gerçekleştirdik. Algoritma seri tipi atölyelerde bize fayda sağladı ama üzerinde değişiklik yapmadan sipariş tipi atölyeler üzerinde kullanamayabiliriz. (daha&helliip;)

Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 25 – İş Sıralama & Sipariş Tipi Atölyelerde Sıralama

Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 25 – İş Sıralama & Sipariş Tipi Atölyelerde Sıralama

Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 25 – İş Sıralama & Sipariş Tipi Atölyelerde Sıralama

 

Bundan önceki yazılarımda hep işlerin gelişlerinin statik olduğu durumları ele almıştım. Gerçek hayatta işler her zaman sabit hızda ve sabit birimlerle gelmeyebilir. İşlerin değişken olduğu durumlarda sıralama işlemi hayli zordur. Sipariş tipi atölyelerde işler değişken biçimde gelir ve bu tip problemlerde tamamen farklı yöntemler uygulanır. Önceki anlatılanlardan bu problemlerde de kullanacağımız bazı şeyler elbette vardır ve bunlar sıralamanın temelini oluşturan iş başlatma (öncelik) kurallarıdır. (daha&helliip;)

Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 24 – İş Sıralama & amp; n İş – m Tezgah Durumunda Sıralama ve Uygulama 2

Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 24 – İş Sıralama & amp; n İş – m Tezgah Durumunda Sıralama ve Uygulama 2

Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 24 – İş Sıralama & n İş – m Tezgah Durumunda Sıralama / Uygulama 2

 

Tablo 1’ deki değerlerin Johnson algoritması ile sıralanmasının sonuçları verilmiştir.

Küme1 (T1) Küme2 (T3)
İ1 12 22
İ2 7 9
İ3 4 20
İ4 19 8

Küme 1 < Küme 2 olan işler

İ1, İ2 ve İ3 bu işlerin kendi içinde sürelerine göre sıralanması (İ1 > İ3 > İ2) yani işleme alınma sıralaması kısa işlem süresi olan önce kuralına göre  ( İ2 – İ3 – İ1 ) olacak.

Küme 1 > Küme 2 olan iş yalnızca İ4 işidir.

En iyi sıralama

İ2 – İ3 – İ1 – İ 4

Toplam yayılma süresi = 66 ZB olarak bulunmuştur. (Gantt şeması yardımıyla)

Tablo 2’ deki değerlerin Johnson algoritması ile sıralanmasının sonuçları verilmiştir.

Küme 1 (T1+T2) Küme 2 (T2 + T3)
İ1 12 + 15 = 27 15+22 = 37
İ2 7 + 11 = 18 11 + 9 = 20
İ3 4 + 3 = 7 3 + 20 = 23
İ4  19 +9 = 28 9 + 8 =17

Aynı işlemler yapıldığında bu tablo için toplam yayılma süresi = 115 ZB

İki sıralama da aynı şekilde yapıldı. Çıkan sonuçlar gerçeğe en yakın sonuçlardır. Ancak teorik olarak tüm sıralamalar yapıldığında en yakın çözüme ulaşılabilir.

CDS algoritmasının bir örnek uygulamayla nasıl işlediğini anlatmaya çalıştım, bu tarz algoritmalar kesin çözüm vermez ama sıralama olasılıklarını ne kadar çeşitlendirerek tekrarlarsak en iyiye o kadar yaklaşmış oluruz.

Soru ve görüşlerinizi merdogan@industryolog.com adresinden benimle paylaşabilirsiniz.

Bir sonraki yazımda görüşmek dileğiyle, bilimle kalın…

 

 

Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 22 – İş Sıralama & n İş – m Tezgah Durumunda Sıralama

Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 22 – İş Sıralama & n İş – m Tezgah Durumunda Sıralama

Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 22 – İş Sıralama & n İş – m Tezgah Durumunda Sıralama

Akış tipi atölyelerdeki tezgahlar birden çok işi yapmak üzere tasarlanmış olup gelen işler çok sayıda olabilmektedir. Bu tip atölyelerde yani n tane (ikiden fazla olduğu durumlar için) iş ve bu işleri yapacak özellikteki m tane ( üçten fazla olduğu durumlar için) seri tezgahın olduğu durumlarda yayılma süresini (makespan) en küçükleyecek çözüme ulaşmak zor ve bu problemi çözebilecek kesin bir çözüm yöntemi bulunmamaktadır. Bu tarz problemlerde (n!)m tane olasılık bulunduğundan dolayı çözüme ulaşılması zaman ve para kaybı açısından çok büyük öneme sahiptir.

Dal- Sınır algoritması bu tarz problemlere kesin çözüm vermektedir fakat onun da tercih edilmemesi uygulanmasının zor oluışudur. Kesin olmasa da en iyi çözüme yaklaşan bulguları veren bazı algoritmalar geliştirilmiştir. Bunlardan en yaygın kullanılanı CDS ( Campbell, Dudek ve Smith) algoritmasıdır. Bu algoritma m tezgahlı bir sistemde m-1 adet kolon oluşturularak işlerin tezgahlara iki kümeli dağılması sağlanmaktadır.

CDS Algoritmasının İşleyişi

t m : İşlerin m numaralı tezgahtaki işlem sürelerinin kümesidir.

Grup Küme 1 Küme 2
1  t 1  tm
2  t 1 + t 2  t m + t m-1
.

 

m-1 t 1 + t 2 + …+ t m-1 t m + t m-1 + ..+ t 2

Varsayımlar

İşler ve işlerin yapılma süreleri deterministiktir.

Tüm işler tezgahalrdan aynı sıra ile geçmektedir.

Bir tezgah doluyken başka bir iş o tezgahta işleme alınamaz.

 

CDS algoritmasının işleyişi ve adımlarını anlatmaya çalıştım, bir sonraki yazımda uygulama ile göstereceğim.

Soru ve görüşlerinizi merdogan@industryolog.com adresinden benimle paylaşabilirsiniz.

Bir sonraki yazımda görüşmek dileğiyle, bilimle kalın..

 

 

Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 21 – İş Sıralama & n * 3 Tezgah Sıralanması Durumu Uygulama

Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 21 – İş Sıralama & n * 3 Tezgah Sıralanması Durumu Uygulama

Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 21 – İş Sıralama & n * 3 Tezgah Sıralanması Durumu Uygulama

 

İşler T1 T2 T3
1 8 5 7
2 5 1 6
3 3 3 9
4 2 4 8

 

 

Tabloda verilen verilere göre çözümleyecek olursak

T1 için En küçük değer = 2

T2için En Büyük değer = 5

T3 için En Küçük değer = 6

Şartlarımızdan En Küçük M3 ≥ En Büyük M2 sağlandı.

İşler T1+T2 T2+T3
1 13 12
2 6 7
3 6 12
4 6 12

 

Hatırlatma:

Johnson algoritmasının çözümlemesine göre sıralamaya koyacak olursak

(T2+T3) > (T1+T2) ise ilk sıradan başlıyoruz

(T2+T3) < (T1+T2) ise son sıradan başlıyoruz

Bu durumda sıralamamız

3 – 4 – 2 – 1 olacak.

 

Soru ve görüşlerinizi merdogan@industryolog.com adresinden benimle paylaşabilirsiniz.

Bir sonraki yazımda görüşmek dileğiyle, bilimle kalın..

Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 20 – İş Sıralama & n * 3 Tezgah Sıralanması Durumu

Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 20 – İş Sıralama & n * 3 Tezgah Sıralanması Durumu

Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 20 – İş Sıralama & n * 3 Tezgah Sıralanması Durumu

 

n * 2 Durumunda kullandığımız algoritma Johnson algoritmasıydı. Şimdi 3 makine ve bu makinelerde işlem görecekleri sıralayacağız. Amaçlarımız iş sıralamasında genellikle aynı olur. Varsayımlara dayalı algoritmalarla çalıştığımız için sonuçları tekil biçimde analiz edemeyiz. Aynı amaçları birçok problemde ortak paydaş halinde incelemeliyiz. (daha&helliip;)

Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 19 – İş Sıralama & Johnson Algoritması Uygulama 2

Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 19 – İş Sıralama & Johnson Algoritması Uygulama 2

Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 19 – İş Sıralama & Johnson Algoritması Uygulama 2

 

 

Uygulama 2 (Alternatif algoritma çözümü)

 

İş Tezgah1 Tezgah2
 İ1 15 12
İ2 10 13
İ3 13 9
İ4 11 14
İ5 8 11
İ6 14 17
İ7 16 18
İ8 15 11
İ9 10 6
İ10 13 8

 

Kuralda anlatılan şekilde sıralamayı yaptığımızda sıralama şu şekilde olacak.

5 2 4 6 7 1 8 3 10 9

 

Yine öncelikleri dikkate alarak çizelgeyi oluşturuyor ve sonrasında problem çözümünü analiz etmek için gannt şemasını çiziyoruz.

 

 

Görüldüğü gibi işler algoritmik sıralamaya uygun olarak çizelgelenmiş ve öncül işlem kuralı dikkate alınarak işleme başlama süreleri belirlenmiştir.

 

 

 

Bir sonraki yazımda Johnson algoritması yardımıyla n*3 tezgah durumunu inceleyeceğim.

Soru ve görüşlerinizi merdogan@industryolog.com adresinden benimle paylaşabilirsiniz.

Bir sonraki yazımda görüşmek dileğiyle, bilimle kalın..

 

Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 17- İş Sıralama & n * 2 Tezgah Durumunda Sıralama

Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 17- İş Sıralama & n * 2 Tezgah Durumunda Sıralama

Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 17- İş Sıralama & n * 2 Tezgah Durumunda Sıralama

 

Bu yazıda ele alacağım konu 2 tezgahtan geçecek birden fazla işin sıralanması olacak. Burada dikkat edilmesi gereken husus; söz konusu işlerin seri iş akışına sahip olması gerektiğidir. Örneğin A işi ilk önce freze işlemi daha sonra taşlama işlemi görecekse B işi de taşlama ve freze işlemlerinden geçmelidir, sıralamayı teknolojik ögeler bakımından aynı kriterlere sahip olan işler için inceleyeceğim. (daha&helliip;)

Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 16 – İş Sıralama & n * 1 Makine Durumunun Sıralanması Durum 3

Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 16 – İş Sıralama & n * 1 Makine Durumunun Sıralanması Durum 3

Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 16 – İş Sıralama & n * 1 Makine Durumunun Sıralanması Durum 3

 

Teslim Tarihi Belli İse

Teslim tarihinin belli olduğu durumlar teslim tarihinin belli olmadığı durumlara nazaran biraz daha anlaşılabilir ve öngörülebilir analiz yapılmasına olanak sağlar. Bu durumda işlerin sıralamasında bazı değişiklikler yapılabilmektedir. (daha&helliip;)

Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 14 – İş Sıralama & n * 1 Makine Durumunun Sıralanması Durum 1

Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 14 – İş Sıralama & n * 1 Makine Durumunun Sıralanması Durum 1

Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 14 – İş Sıralama & n * 1 Makine Durumunun Sıralanması Durum 1

 

 

Teslim Tarihi Belli Değilse

Sıralama işlemleri arasında en basit olanıdır. Salt bir tane makine ve bu makineden geçecek n tane işin olduğu durumda, işlerin en iyi şekilde sıralanması istenmektedir. İşlerin sıralanmasında n! olasılık vardır ancak bu işlerin işlem süreleri belli olduğu için M yani yayılma süresi asla değişmeyecektir. Bunun tipindeki problemler ile karşılaşıldığında çok farklı çözüm önerileri geliştirilebilir, bazılarını anlatacağım.

Çözümleme 1

Ortalama tamamlanma zamanını en küçüklemek ilk çözüm önerimdir. Bunu nasıl yapacağız? İşlem süresi kısa olan ilk yapılır kuralına göre en küçüklenebilir.

Örneğin işlem süreleri 15 – 65 – 45 – 25 – 36 – 53 olan işleri sürelerine göre artarak sıraladığımızda ortalama tamamlanma zamanını ( C* ) en küçükleyecektir.

 

Örnek 1

 

İŞ İşlem Süresi (Pi)
X 5
Y 4
Z 3
T 1

 

Yapılma Sırası  İş Adı  Pi Wi Ci
1 X 5 0 5
2 Y 4 5 9
3 Z 3 9 12
4 T 1 12 13
TOPLAM 39

 

Görüldüğü üzere işlem süresi uzun olan ilk yapılır kuralıyla çözdüğümüzde  toplam tamamlanma zamanı 39 dakikadır. Yani ortalama tamamlanma zamanı ( C* ) = 39 / 4 = 9,75  dakikadır.

Peki bir de bu işleri en kısa işlem süresi ilk yapılır kuralına göre dizdiğimizde ne olacak ?

 

İŞ

İşlem Süresi (Pi)

X 5
Y 4
Z 3
T

1

 

Yapılma Sırası  İş Adı  Pi Wi Ci
1 T 1 0 1
2 Z 3 1 4
3 Y 4 4 8
4 X 5 8 13
TOPLAM 26

 

Görüldüğü üzere  toplam tamamlanma zamanı 26 dakikadır. Yani ortalama tamamlanma

zamanı ( C* ) = 26 / 4 = 6,50  dakikadır.

İşlem sırası küçük olan ilk yapılır kuralını kullanarak ortalama tamamlanma zamanını küçükledik. Bir sonraki yazımda ikinci bir çözümlemeyi ele alacağım.

 

Soru ve görüşlerinizi merdogan@industryolog.com adresinden benimle paylaşabilirsiniz.

Bir sonraki yazımda görüşmek dileğiyle, bilimle kalın..

 

Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 13 – İş sıralama & Gantt Diyagramı Yardımıyla Sıralama

Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 13 – İş sıralama & Gantt Diyagramı Yardımıyla Sıralama

Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 13 – İş sıralama & Gantt Diyagramı Yardımıyla Sıralama

 

Daha önce iş yükleme probleminde Gantt şemasının nasıl kullanıldığını anlatmıştım. Burada da ona benzer bir kullanım var ancak sıralamada farklı olan iş sıraları ve zamanlar çok daha önemli olarak ele alınıyor. Teslim tarihinin doğru işlemesi için en önemli etken sıralama işlemi ve sıralamanın Gantt yardımıyla nasıl yapıldığını örnekle açıklayacağım. (daha&helliip;)

Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 12 – İş Sıralama & Genel Çizelgeleme Terminolojisi

Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 12 – İş Sıralama & Genel Çizelgeleme Terminolojisi

Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 12 – İş Sıralama & Genel Çizelgeleme Terminolojisi

 

Çizelgeleme modellerinin kurulması ve sonrasında bu modellerin doğru çözülmesinde yarımcı olarak kullanılan bazı kavramlar ve tanımlar bulunmaktadır. Bu kavramlara sahip olmadan çizelgeleme problemlerinin çözülmesi zor hatta imkansız olabilir. Bu yazımda kavramlardan ve nerede kullanılacaklarından bahsedeceğim. (daha&helliip;)

Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 10 – İş Sıralama

Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 10 – İş Sıralama

Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 10 – İş Sıralama

 

İmalat yapan tesislerde, üretim hatlarında bulunan makinelerden birden fazla iş geçebilir bu işlerin doğru ve planlı biçimde sıralanmasına iş sıralama adı verilmiştir. İşlerin doğru sıralanması tesisin kaynak kullanımı açısından aynı zamanda belli süreler aralığındaki üretimi arttırması açısından da faydalı olmaktadır. (daha&helliip;)

Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 9 –Kapasite Yaklaşımıyla Yükleme & Pratik

Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 9 –Kapasite Yaklaşımıyla Yükleme & Pratik

Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 9 –Kapasite Yaklaşımıyla Yükleme & Pratik

Çözümlenecek olan örnek tarım aletleri üretimi yapan bir işletmeye aittir. Siparişe göre üretim yapılan tesislerde iş yükleme genellikle kapasiteye dayalı yapılmaktadır. Bunun nedeni çok fazla iş ve makinenin bulunması buna karşılık zamanın kısıtlı olmasıdır. (daha&helliip;)

Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 8 – İş Yükleme & Kapasite Yaklaşımıyla Yükleme

Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 8 – İş Yükleme & Kapasite Yaklaşımıyla Yükleme

Üretim Çizelgeleme Eğitimleri 8 – İş Yükleme & Kapasite Yaklaşımıyla Yükleme

Kapasite denince akla gelen şeyler zaman ve kısıt kavramlarıdır. Daha önceki yöntemlerde maliyeti en küçükleme ya da durumları (karar değişkenlerine bağlı olarak) en büyükleme ve bunların nasıl yapıldığını, çıktılarının nasıl analiz edildiği ele alınmıştı. Kapasite yaklaşımıyla iş yükleme işlemi, zamana bağlı olarak değişen işleri ve dolu/boş durumunda olan makineleri sistematik olarak akışa entegre etmekte tercih edilen yöntemlerin başında gelmektedir. (daha&helliip;)