Anket Yöntemi Ve Anket Soruları Hazırlarken Dikkat Edilmesi Gerekenler

Geçmişi anlamak, bugünü yönetmek ve geleceği planlamak için veriye ihtiyaç duymaktayız. Veri toplama sürecinde farklı yöntemler kullanılmakla birlikte bu süreçte elde edilen veriler  işlenerek ve analiz edilerek bilgiye dönüştürülür. Elde edilen bu bilgi planlama, karar verme ve yorumlamada bizlere faydalı olur.

Veri toplama yöntemlerinden birisi olan anket, önceden bilimsel yöntemlerle belirlenmiş cevaplayıcılara bir dizi soru sorarak elde edilen sistematik bir veri toplama yöntemidir. Diğer bir ifadeyle anket , belli bir araştırmanın amacına uygun düzenlenmiş soru listesidir. Anket tekniği araştırma yöntemleri arasında en çok kullanılanıdır. Bunun nedeni kolay, düşük maliyetli ve bilgileri doğrudan doğruya toplamaya uygun oluşudur.

 

Amaca uygun, iyi bir anket hazırlamak zor bir iştir. Araştırıcı anket formunda yer alacak soruları hazırlamadan önce, araştıracağı konu ile ilgili ön çalışma yapmalı, ayrıntılı bilgi edinmeli kısacası konuya hakim olmalıdır. Araştırmanın yapılacağı hedef kitle ve bu hedef kitlenin profili de mutlaka göz önüne alınmalıdır.

 

Anketlerde görülen en önemli hatalardan biri, belki de en önemlisi sorulardaki anlaşılmazlıktır. Sorularda kullanılan sözcükler basit olmalı ve soru cümlesi anlaşılır olmalıdır. Sorularda kısaltma, yabancı terim ve argo kullanılmamalıdır. Anket hazırlayan kişiler çoğu zaman herkesin kendilerini kolayca anlayacağını sanırlar. Anket formundaki sorular en az düzeyde eğitim almış bir kişinin bile kolaylıkla anlayıp cevaplayabileceği şekilde olmalıdır.

İyi bir anket hazırlayabilmek için konunun, amacın, evren ve bunu temsil edecek örneklemin çok iyi bilinmesi; anketi cevaplandıracak kişilerin eğitim, ekonomik, sosyal ve politik özelliklerinin iyice kavranması gerekmektedir. Soruların cevaplayıcıların özellikleriyle, inanışlarıyla, şahsiyeti ve çalıştığı yer ile zıt düşmemesi ayrıca anlayış, kavrayış ve ilgi seviyelerine uygun olması gerekmektedir.

 

Anketin uzunluğu da önemli bir konudur. Araştırmacı daha çok bilgi toplamak amacıyla uzun anketler hazırlama yoluna gitmemelidir. Bazen ankete dahil edilen bir çok sorunun cevabını başka kaynaklardan bulmak mümkündür. Genellikle araştırmacılar, belki işe yarar düşüncesiyle, problem ile ilgili olmayan bir çok gereksiz soruyu ankete eklemek hatasına düşmektedir. Unutulmamalıdır ki ankete cevap vermesi istenen kişinin zamanı az ve değerlidir. Anket formunun uzun olması durumunda kişi bir müddet sonra sıkılarak anketi yarıda bırakabileceği gibi anketin biran önce bitmesi için dikkatsiz, hızlı ve sağlıksız bir şekilde cevaplayabilir.

 

Anket formlarında mümkün olduğunca açık uçlu sorulara yer verilmemeli, o soruya verilebilecek muhtemel cevaplar şıklar halinde ortaya konularak cevaplayan kişinin sorunun kendisine uygun olan cevabını şıklar arasında bulabilmesi sağlanmalıdır.

 

Aynı soru içerisinde birden fazla soru sorulmamalı ve yanıt şıkları anlaşılabilir ve mantıklı bir biçimde düzenlenmelidir. Yapılan bazı bilimsel araştırmalarda, soruların ve yanıt seçeneklerinin yerlerinin değiştirilmesi durumunda farklı sonuçlar çıkabildiği görülmüştür.

 

Anketteki sorular özelliklerine göre gruplanmalı aynı konudaki sorular bir araya getirilmelidir. Böylece ankete cevap verecek kişi anketteki düşünceye kolaylıkla uyabilecektir. Konudan konuya atlamak karışıklığa yol açabilir. Ayrıca anketin başlangıçta kolay sorularla başlaması, cevap veren kişiye işi başarabileceği güvenini de verir.

 

Ankette sorulara dikkat edilmesi gerektiği gibi cevap seçeneklerine de dikkat edilmelidir. Aynı anlama gelen cevaplar, aynı yöndeki cevaplar ve birbiri ile çakışan cevaplar kullanılmamalıdır.

 

FAYDALANILAN KAYNAKLAR;

Balcı, A.,Sosyal Bilimlerde Araştırma, Pegem Akademi Yayıncılık, 2005, Ankara.

Houston Archester, Anket Hazırlama Kılavuzu.

Çıngı, H., Hacettepe Üniversitesi Fen Fakültesi İstatistik Bölümü Ders Notları.

Yazıcıoğlu, Y., Erdoğan, S, Bilimsel Araştırma Yöntemleri, Detay Yayıncılık, 2007,Ankara.

Oğur,R., Tekbaş,Ö.F, sTED, 2003, Cilt 12, Sayı 9, 340.

Aydın, E, Ankara Üniversites, Eğitim Bilimleri Enstitüsü,Veri Toplama Teknikleri,2006.

Facebook Sayfamizdan Bizleri Takip Edebilirsiniz
Murat Bilginer

Industryolog Akademi Founder – Endüstri Mühendisi
Canias ERP Troia Geliştiricisi & Yazılım Uzmanı
7 Yıldır bildiğini paylaşmak için çabalayan bir blogger.

http://muratbilginer.net/