Lojistiğin temeli, tedarik edilen doğru ürün ve ekipmanın doğru zamanda, doğru miktarda, doğru yerde ve doğru kişilere ulaştırmasına dayanmaktadır.  Afet Lojistiği ise ihtiyaç halindeki kişilerin ihtiyaçlarını karşılamak üzere mal, yardım ve ilgili bilginin orijin noktasından, ihtiyaç duyulan son noktaya kadar etkin bir şekilde akışının planlanma, uygulanma ve kontrol sürecidir.

Afet Lojistiği, ihtiyaç duyulan materyallerin tedariği gerektiği zaman kullanılmak üzere dağıtım merkezlerinde depolanması, talep edildiği zaman ilgili yerlere ulaştırılması ve takibi gibi çeşitli lojistik faaliyetler içerse de Afet Lojistiği’nin uygulama alanı, içinde bulunan şartlar açısından İşletme Lojistiği’ne nazaran daha zordur. İşletme Lojistiği’nde talep bellidir ve tedarik ona göre ayarlanır. Planlama, uygulama ve takip süreçlerinin akışlarında büyük çaplı değişimler yaşanmamaktadır. Ancak, Afet Lojistiği’nde talep ve tedarik konusunda büyük bir belirsizlik hakimdir. Neyin, ne zaman, ne miktarda, nereden nereye ve ne sıklıkta gönderileceği çok hızlı bir şekilde değişim göstermektedir.  Anlık değişen koşullara göre, gerekli her türlü yardım, malzeme ve hizmetlerin eksiksiz ve zamanında uzun mesafeler kat edilerek felaket zedelere ulaştırılması büyük önem taşımaktadır.

Afet Lojistiği ; afet öncesi hazırlık, afet müdahale süreci, müdahale sonrası lojistik faaliyetleri olmak üzere 3 kısımda değerlendirilebilir. Bu aşamalar da kendi içlerinde çeşitli bölümlere ayrılmışlardır.

Planlama, satın alma, nakliye yönetimi ve depo yönetimi afet öncesi hazırlığın alt başlıklarıdır. Planlama, doğru nitelikteki malın, doğru zamanda, doğru yere, en uygun maliyetle ulaştırılmasını sağlamaya yönelik çalışmaları kapsamaktadır. Satın alma, afet malzemelerinin temini esnasında,tedarikçi firmaların; güvenilirliği, referansları, deneyimi, kapasiteleri ve mali gücü gibi kriterler dikkate alınmalıdır. İhtiyaç malzemeleri ekonomik olması ve bakım kolaylığı açısından minimum seviyede bulundurulmalıdır. Nakliye yönetimi, talep edilen, satın alınan malzemelerin doğru yere, doğru zamanda, minimum maliyetle ve güvenli şekilde ulaştırılması için bu yönetim işletilmelidir. Depo yönetimi, acil durumlarda ve olası afetlere hazır bulunabilmek için temel ihtiyaç malzemelerin stoklanması ve hazır halde bekletilmesi kaçınılmazdır. Uygun bir depolama hizmetinin yapılabilmesi için; ulaşımın kolay yapılabileceği, doğru seçilmiş arazilerde, uygun binalarda ve uygun çalışma alanlarının sağlandığı depo alanları olmalıdır. Depolarda stok doğruluğunu sağlamak amacıyla, stoklar belirli dönemlerde bir düzen içerisinde sayılarak ve kontrol edilerek dönemsel sayım işlemleri gerçekleştirilmelidir.

Afet müdahale süreci lojistik faaliyetleri, ön değerlendirme ve ihtiyaç tespiti, lojistik eylem planı yapılması ve uygulaması, afetle müdahale sürecinin izlenmesi, değerlendirmesi ve raporlanması  olmak üzere 3 ana başlığı kapsamaktadır. Ön değerlendirme ve ihtiyaç tespiti sürecinde, afet öncesinde yapılan planlar  ile afet anındaki ön değerlendirme neticesinde, talep edilen malzemelerin afet bölgesine en uygun zamanda doğru miktarda ulaştırılması, insan kaynaklarının bölgeye ulaştırılması ve düzenli bilgi akışı sağlanır. Lojistik eylem planı yapılması ve uygulaması sırasında, afete hazırlık döneminde yapılan planlar, ön değerlendirmede elde edilen bilgiler ışığında yapılan lojistik operasyon planı uygulamaya konulur ve afet müdahalesi gerçekleştirilir. Belirlenen harekat tarzı doğrultusunda mevcut malzeme, personel ve donanım afet bölgesine sevk edilir. Alanda yerel depolar kurulur ve genel sisteme uygun olarak sevk ve idare edilir. Bu aşamanın en son süreci de afetle müdahale sürecinin izlenmesi, değerlendirilmesi ve raporlanmasıdır. Tüm bu süreçte yapılan faaliyetlerin izlenip, değerlendirilmesi ve en sonunda kapsamlı bir şekilde raporlanmasını içerir.

Afet müdahalesinin ardından lojistik faaliyetler 3 aşamadan oluşmaktadır. Planlama, afet müdahale faaliyetlerinin sona ermesiyle alanda müdahale ekiplerinin yerini, afet malzeme toplama ve bakım ekipleri almaktadır. Söz konusu ekipler alanda bulunan afet malzemelerinin toplanması, bakımlarının yapılması ve depolara sevk edilmesinden sorumlu olup, alanda yerlerini aldıktan sonra öncelikle malzeme toplama ve bakım faaliyetlerini planlamalıdırlar. Malzeme toplama ve bakım faaliyetleri, Toplama ve bakım işlemlerinin en kısa sürede ve ekonomik olarak yapılmasını sağlamak amacı ile lojistik birimince oluşturulan afet malzeme toplama ve bakım ekibi tarafından yapılan planlama uygulamaya konulmalıdır.  İzleme, değerlendirme ve raporlama, bu işlemler dışarıdan bağımsız bir grup gözlemci tarafından yapılmalıdır. Faaliyetlerde doğru yapılanlar, yaşanan aksaklıklar ve olumsuzluklarla başa çıkma yolları ve ihtiyaçlar tespit edilir. Bu şekilde daha sonraki faaliyetlere de yönlendirilir. Yapılan bu raporlama ve değerlendirme neticesinde yeni stratejiler geliştirilir.

Afet Lojistiği, günümüzde üzerinde sürekli çalışılan bir alan olup, yeni yaklaşımlar oluşturulmaktadır. Özelliklere afetlere olay bazlı bakılmalıdır. Çünkü her afet, türü, şiddeti, meydana geldiği zaman ve coğrafya ile o yerin hassasiyetine bağlı olarak çok farklı özelliklere sahip olabilir. Bu nedenler söz konusu ölçütler dikkate alınarak riskin sürekli ölçümü ve Afet Lojistiği planlarının revizyonu gerekmektedir.

Facebook Sayfamizdan Bizleri Takip Edebilirsiniz