Tedarik Zinciri Eğitimleri 15 – AS/RS Depo Otomasyon Çeşitleri

Hep birlikte sanal bir as/rs depo turu gerçekleştirmiştik. Bu tur sırasında genel olarak as/rs depoları gezmiş ve yakından inceleme şansı bulmuştuk. Bugün deponun dışına çıkmayacağız ve incelemelerimize devam edeceğiz. As/rs depoların türleri üzerinde durup sınıflandırma yapacağız. Bakalım nelermiş bu as/rs depo sınıfları gelin birlikte inceleyelim. İş güvenliği tedbirlerimiz tam ise hadi başlayalım.

Bu arada bu yazı için en büyük esin kaynağıma teşekkürü bir borç bilirim. Kimden mi bahsediyorum? Kendisi ile yakın zamanda proje yapma şansı bulduğum ve geleceğime giden rotada örnek aldığım isimlerden biri olan Engin YAVUZ’dan. Aynı konu hakkında kendisinin de bir yazısı mevcuttur. İlgili yazıya www.enginyavuz.net linkinden ulaşabilirsiniz. Bu yazıyı kendisine armağan ediyorum. Teşekkürler Engin Abi.

Çok okuyanın mı çok gezenin mi bildiğini bilemem ama günümüz artık bu soruyu ve cevaplarını hükümsüz kılıyor. Artık oturduğunuz yerden çok gezerken çok okuyabilir çok okurken her şeye bir tık ile ulaşabiliriz. İnternet derya deniz ve her konuda fikir sahibi olabilmek gerçekten çok kolay. Bizler de sizlerle birlikte sanal depo turları yapmaya çalıştık ve as/rs depoların mantığını anlamaya çalıştık. İşte bugünde bu as/rs depoları sınıflandıracağız.

As/rs depolar depo yönetimlerinin endüstri 4.0’a açılan kapılarından biridir. Belki de en önemlisidir. Bu sistemler tam otomatik olarak geçiyor olsa da içinde mutlaka insan faktörünü barındırmaktadır. Birazdan giriş yapacağımız sınıflandırmalarda da bunu göreceğiz.

As/rs depo sistemlerini 4 farklı başlık altında sınıflandırabiliriz. Bunlar;

  • Unit-load AS/RS
  • Mini-load AS/RS
  • Man-on-board AS/RS
  • Deeplane AS/RS

Unit-load (Birim Yük) AS/RS Sistemleri:

Bu sınıf as/rs sistemleri için diğer 3 sınıfın atasıdır demek çok yanlış bir ifade olmayacaktır. As/rs sistemi denildiği zaman ilk çağrışım yapan sistemler tam olarak bu sistemlerdir. Diğer sınıflar bu sistem üzerinden türetilmiş ve özelleştirilmiştir.

Unit load dediğimiz zaman depolanacak ürünün büyük olduğunu düşünebiliriz. Genellikle ürünler palet üzerinde depoda hareket eder ve palet üzerinde depolanır. Sistemde dar koridorlar ve bu koridorlar üzerinde bulunan raylar vardır. Aynı raylar raflar üzerinde de bulunmaktadır. S/r makineleri bu raylar üzerinde hareket eder.

Sistem büyük hacimli yükler için idealdir. 200 kg üzeri paletler çok rahat depolanabilir. Depo sistemi sırt sırta, tek derinlikli veya çift derinlikli olabilir.

Kısaca toplamak gerekirse bu sistemlerde ürünler büyük hacimli depolanıyor. Sisteme paletler geliyor. Sistem paletleri depolayacağı için geniş raf aralıklarına ihtiyaç duymaktadır. Sisteme ürünler paletli geleceği için özellikle mal kabul ve sevkiyat bölümlerinde manuel işlemlere ihtiyaç vardır. İlk aklıma gelen forkliftin tır içinden paleti alıp konveyör üzerine bırakması geliyor.

Mini-load (Küçük Yük) AS/RS Sistemleri:

Mini load dediğimiz zaman ilk aklımıza gelecek olgu e-ticaret olabilir. Ürünlerin palet üzerinde değil de daha küçük parçalar halinde depolanması söz konusudur. Depolama raflara değil çekmecelere, kutulara yapılıyor. Depo hacminin kısıtlı olduğu uygulamalarda başarılı şekilde kullanılabilmektedir. Ayrıca bu sistem bizlere daha güvenli depolama imkanı sunmaktadır.

Üretim hatlarında da başarılı uygulamalarından bahsedebiliriz. Üretim sırasında yarı mamul ve bitmiş ürünün depolanmasında çok rahatça kullanılabilir.

Bu sistem için unit-load’ın küçük kardeşi diyebiliriz.

Man-on-Board AS/RS Sistemleri:

Ya da diğer adıyla person-on-board sistemleri. Adından da anlaşılacağı üzere içerisinde insan olan sistemlerdir. Toplama ve yerleştirme işlemleri bir s/r makinesi ile değil de bir insan tarafından yapılıyor. Ancak bu sistemleri as/rs sistemlerine dahil eden olgu insanın sadece robot kolu görevini görmesidir.

Yine bir koridor sistemi ve bu koridorda hareket eden otonom bir sistem mevcut ancak dediğimiz gibi toplama ve yerleştirme faaliyetini insanlar yapıyor. Genel bir resim çizip akılda canlandırmaya çalışalım isterseniz. Bir koridor üzerinde sağlı sollu raflar var. Bir personel aşağıdaki resimdeki gibi aracın üzerinde duruyor ve gittiği raftan ürün alıyor veya oraya ürün bırakıyor. Burada ürünü alan personel olsa da, personeli ürüne doğru götüren sistemin kendisidir. Yani personel nereye gideceğine karar vermiyor. Sistemin götürdüğü yere gidiyor ve yapması gereken işlemi gerçekleştiriyor. Bence süper sistem. Kısaca “sistemin götürdüğü yere git” diyebiliriz.

Bu sistemler ürün çeşitliliğinin fazla olduğu durumlarda çok verimli bir şekilde kullanılıyor. Aynı rafa farklı ürünleri rahatça koyabilirsiniz. Çünkü sistem aynı rafta hangi ürünü alacağına karar veremeyebilir. Rafta arka tarafta kalmış bir ürünü alması kolay olmayacaktır. Ancak bunu bir personele rahatça yaptırabilirsiniz.

Deeplane AS/RS Sistemleri:

Ürün çeşitliliğiniz çok düşük ve ürünlerinizin depolama hacmi çok büyük ise aradığınız depolama sistemini buldunuz. Genellikle palet üzerinde depolama imkanı sunan bu sistemde konteyner içinde ürün bile depolayabilirsiniz. Bu sistemlerde herhangi bir şekilde koridor yapısından bahsetmiyoruz. Koridor yok ve raflar birbirine bitişik durumda. Bu yüzden ürün çeşitliliği fazla olan sistemler için çok kullanışsızdır.

Rafların en başından s/r makinesi paleti veya artık nasıl istifliyorsanız ürünü raylara yerleştiriyor. Sistem uygun bulduğu bölgeye ürünü götürüyor veya ürünü toplamak istiyorsa getirtiyor.

Kısaca koridor boşluklarının olmadığı, ürün çeşidinin az depolama hacminin yüksek olduğu sistemler için en ideal sistem kesinlikle budur.

Bu 4 sınıfın birbirleri arasında geçişleri çok kolay değil ve hepsi çok büyük yatırımlar gerektiriyor. Depoda hangi tür as/rs kullanılacağına doğru karar vermek çok önemlidir.

Böylece önce as/rs sistemlerini incelemiş olduk daha sonra da as/rs türlerinden bahsettik. Tekrar etmek gerekirse as/rs sistemleri depoların endüstri 4.0’a açılan kapısıdır.

Tedarik Zinciri Eğitimleri 1 – Tedarik Zincirine Giriş

Tedarik Zinciri Eğitimleri 2 – Tedarik Zincirinin Tarihsel Yolculuğu

Tedarik Zinciri Eğitimleri 3 – Tedarik Zincirinin Temel Kavramları

Tedarik Zinciri Eğitimleri 4 – Tedarik Zincirinin İş Süreçleri 1

Tedarik Zinciri Eğitimleri 5 – Tedarik Zincirinin İş Süreçleri 2

Tedarik Zinciri Eğitimleri 6 – Tedarik Zincirinin Yapısal Boyutları

Tedarik Zinciri Eğitimleri 7 – Lojistik Kavramına Giriş

Tedarik Zinciri Yönetimi 8 – Lojistik Yönetiminin Tarihsel Gelişimi

Tedarik Zinciri Eğitimleri 9 – Standart Depo Turu Depo Elemanları 1

Tedarik Zinciri Eğitimleri 10 – AS/RS Depolarda Sanal Yolculuk 1

Tedarik Zinciri Eğitimleri 11 – E-Ticaret Modelleri

Tedarik Zinciri Eğitimleri 12 – AS/RS Depolarda Sanal Yolculuk 2

Tedarik Zinciri Eğitimleri 13 – AS/RS Depolarda Sanal Yolculuk 3

Tedarik Zinciri Eğitimleri 14 – Amazon Çıldırmış Olmalı! Zeplin Depo

Facebook Sayfamizdan Bizleri Takip Edebilirsiniz
Nevzad Ali Kılıç
2013 Kırıkkale Üniversitesi Endüstri Mühendisliği mezunuyum. Tedarik zinciri danışmanlığı, proje ve tedarik zinciri mühendisliği görevlerimin ardından şu an Flo Mağazacılık bünyesinde Lojistik ve Depo Yönetimi Süreç Geliştirme Uzmanı olarak görev almaktayım.