Tedarik Zinciri Eğitimleri 11 – AS/RS Depolarda Sanal Yolculuk 1

Önce bir depoya girmiştik. Standart bileşenlerden oluşan bu depoyu gezdikten sonra deponun sonunda bulunan kapıdan içeri girerek yeni bir depoyu quiet logistics araçlarımızla gezmiştik. Bu tam otomatik taşıma araçlarımızın şarjları bittiği için şarj istasyona park edip kısa bir mola vermiştik. Şarjları kontrol ettim. Hepsi tamamen dolmuş durumdadır. O zaman kaldığımız yerden depomuzda turlamaya devam edebiliriz. Moladan sonra ki planımız AS/RS depoları daha derinlemesine incelemek olacaktır. Madem bir deponun içinde gezeceğiz çelik burunlu ayakkabılarımızı giyelim ve baretlerimizi takalım. Aman dikkat, forklift çıkabilir!

AS/RS depolar için tam otomatik bir sistem dedikten sonra çok kısa endüstri 4.0’a atıfta bulunmuştuk. Sistemin 4 temel bileşeninden bahsetmiştik. Tabi ki iş sadece bu 4 bileşenle bitmiyor. AS/RS sistemleri daha karmaşık sistemlerdir. Biraz daha ayrıntıya girerek bu karmaşık sistemin içerisinde önce kendimizi kaybedeceğiz daha sonra kendimizi bulacağız.

AS/RS için internet üzerinden araştırma yaparken çoğu yerde insansız depo gibi bir kavramla karşılaşıyorum. Ben bu ifadeye çok katılmıyorum. AS/RS demek insan faktörünün çıkarıldığı bir sistem demek değildir. Yapılacak yatırımın büyüklüğü ile insansız depoya yaklaşabiliriz ancak insanı sistemden tamamen çıkarmak çok mümkün değil. En azından şimdilik böyle diyebiliriz.

Endüstri 4.0 ile tamamen insansız bir depo imkansız değil hatta olasıdır. Endüstri 4.0’dan beklenti tam olarak budur. Endüstri 4.0 bizlere otomasyon sunmaktadır. Otomasyon ise; optimum verimi ve minimum hatayı vaat etmektedir. Otomasyon kullanımının en çok olduğu ve daha da artacağı alanların başında depo yönetimi gelmektedir. AS/RS depolarda işte tam olarak bu otomasyonun getirdiği bir kavramdır.

AS/RS ‘nin geçmişi 1965’li yıllara dayansa da en büyük gelişimi e-ticaret siteleri sayesinde kaydetmiştir. E-ticaretin bu kadar önemli olmadığı günlerde firmaların depolama hacimleri çok büyük olsa bile ürün yelpazeleri sınırlı sayıdaydı. Amazonun öncülüğünü yaptığı Alibaba’nın farklı bir soluk kattığı e-ticaret sektöründe pilden otomobile kadar çok fazla ürün satışı gerçekleşiyor. Daha önce ki yazılarımızda da bahsettiğimiz gibi ürün yelpazesi ve satış rakamları bu kadar büyük olan bir yapının yönetimi de bir o kadar zorlaşıyor. Zorlaşan sistem hata yapma olasılığını daha da artırıyor.

Lojistik kavramının tanımını yaparken ilk sıralarda gelen amacımızın “doğru ürünü doğru yerde doğru zamanda doğru kişiye ulaştırmak” şeklinde bir açıklama yapmıştık. Depolama faaliyetleri de bu kadar çok doğrunun oluşabilmesi için yönetimi en önemli olan faaliyetlerden biridir. Üzerinde önemli ve kritik bir görevi olan ayrıca yönetimi de karmaşık ve zor olan bu depoları daha verimli kullanabilmek amacı ile AS/RS depolar bizlere kullanışlı bir araç olmaktadır. Günümüzde kütüphanelerde bile AS/RS sistemleri kullanılmaktadır. Sonuçta kütüphanelerde bilginin yani kitapların depolarıdır.

AS/RS depolarda sistem kurulurken ürünlerin depolarda nasıl duracağının kararının verilmesi önemlidir. Kendi tecrübelerim ve gözlemlerim genelde bu ürünlerin paletler üzerinde istiflendiğidir. Tekstil depolarında da fazlasıyla askılı depolama görülmektedir. Biz yazımıza ürünlerimizin genel olarak paletler üzerinde depolandığını düşünerek devam edelim. Bu bilgiyi cebimize koyarak depoya yeni gelen ürünler ile yolculuk yapalım.

Depomuza doğru bir tır geliyor. Duruyor ve geri geri mal kabul rampasına yanaşıyor. Tırın içinde tamamı palet üzerine istiflenmiş koliler mevcut. Mal kabul rampasının kapısını açıyoruz. Rampadan bir demir basamak tırın içine doğru uzanıyor. Forklift yavaşça tırın içine doğru ilerleyip çatallarını paletin altına sokuyor. Paleti kaldırarak rampanın hemen yanında bulunan konveyörün üzerine paleti bırakıyor. Konveyör paleti algılıyor ve hareket etmeye başlıyor. Konveyör üzerinde bulunan barkod okuyucuları otomatik olarak paletin üzerindeki ürünlerin barkodlarını okuyor ve sistem artık konveyör üzerindeki ürünün ne olduğunu bilir duruma geliyor.

Konveyör üzerinde yolculuk yapmaya devam eden palet bir sonraki adımda ürünlerin raflarda düzgün durabilmesi için streçleme yapılacak kısma geliyor. Yine otomatik olarak streç işlemi tamamlanan palet konveyör üzerindeki yolculuğunu bitirmeye hazırlanıyor. Daha önceden otomatik olarak okutulan barkodlar sayesinde depo yazılım sistemi (wms) paletin hangi rafa koyulacağına karar veriyor. Konveyör bu bilgiye istinaden paleti gideceği rafın bölgesinde görev yapan s/r makinesinin olduğu yöne doğru yönlendiriyor. Bu yönlendirme yine otomatik olarak konveyör üzerinde bulunan sensörler ve wms’in verdiği komutlar ile yapılıyor. Bu ayrışma konusunu paint ile çizdiğim basit bir görsel ile kafalarımızda canlandırmak istiyorum.

Rampada konveyör üzerinde hareket eden ilk palet 2. koridorda bulunan rafa yerleşecek iken ardından gelen palet ise 7. koridorda bulunan rafa yerleşecektir. Bu durumda ilk palet sola doğru uzanan konveyörde yolculuk yaparken ikinci palet ise sağa doğru uzanan konveyörde yoluculuğuna devam edecektir.

Konveyör yolculuğunu tamamlayan paletler koridorların içerisinde hareket edebilen s/r makinelerinin çatallarına yerleşir. S/r makinelerini raf sistemimizin yüksekliğine eş uzunluğa sahip vinç olarak düşünebiliriz. Paletimiz çatalların üzerinde depolanacağı rafa ulaşır. S/r makinesi iki temel işlem için kullanılıyordu. Bunlardan ilki olan bırakma hareketi işte paletin rafa ulaşması kısmıdır. Diğer bir hareketi ise toplama işlemi için yapılan harekettir. Rafa paleti bıraktıktan sonra başka bir rafa giderek depodan çıkmasını istediğimiz paleti alıp başka bir konveyör sisteminin üzerine bırakır.

Birazdan son bahsettiğimiz konveyör yapısını da inceleyeceğiz. Ancak şu anda aracımızın şarjı bitiyor. Bu sefer şarj olmaları için beklemeyeceğiz. Yedek araçlarımızla yolculuğumuza devam edeceğiz. Konunun devamını bir sonraki yazıda incelemeye devam edeceğiz.

Tedarik zinciri eğitimlerinin diğer yazılarına aşağıdaki linklerden ulaşabilirsiniz.

Tedarik Zinciri Eğitimleri 1 – Tedarik Zincirine Giriş

Tedarik Zinciri Eğitimleri 2 – Tedarik Zincirinin Tarihsel Yolculuğu

Tedarik Zinciri Eğitimleri 3 – Tedarik Zincirinin Temel Kavramları

Tedarik Zinciri Eğitimleri 4 – Tedarik Zincirinin İş Süreçleri 1

Tedarik Zinciri Eğitimleri 5 – Tedarik Zincirinin İş Süreçleri 2

Tedarik Zinciri Eğitimleri 6 – Tedarik Zincirinin Yapısal Boyutları

Tedarik Zinciri Eğitimleri 7 – Lojistik Kavramına Giriş

Tedarik Zinciri Yönetimi 8 – Lojistik Yönetiminin Tarihsel Gelişimi

Tedarik Zinciri Eğitimleri 9 – Standart Depo Turu Depo Elemanları 1

Tedarik Zinciri Eğitimleri 10 – AS/RS Depolarda Sanal Yolculuk 1

Tedarik Zinciri Eğitimleri 11 – E-Ticaret Modelleri